Za pomocą łączników schodowych i krzyżowych możemy zrealizować sterowanie lampą z wielu miejsc (artykuł o łączniku schodowym).
Nie jest to jednak jedyny sposób. Co powiesz na to, żeby sterować lampą z wielu miejsc za pomocą przycisków dzwonkowych? 🙂 No tak, same przyciski nie wystarczą, w końcu przycisk dzwonkowy rozłącza obwód zaraz jak go przestaniemy trzymać. Aby taki układ zadziałał musisz zatem zaopatrzyć się w przekaźnik bistabilny.

  1. Przeznaczenie

  2. Schemat ideowy
  3. Podstawowy schemat montażowy
  4. Wygląd zewnętrzny
  5. Podłączenie w praktyce
  6. Testy funkcjonalne
  7. Praktyczne wskazówki

1. Przeznaczenie

Załączanie / wyłączanie pojedynczej lampy / urządzenia z jednej lub wielu lokalizacji

Za pomocą układu: przekaźnik bistabilny plus dowolna liczba przycisków dzwonkowych, mamy możliwość sterowania z dowolnej liczby miejsc. Zastosowanie podobne jak w przypadku poprzedniego układu czyli sprawdza się w:

  • Korytarzach
  • Pomieszczeniach przechodnich (możliwość wejścia do pomieszczenia z co najmniej dwóch różnych stron)
  • Sypialni, gdzie główne światło może być zapalane zarówno przy drzwiach jak i przy łóżku.

2. Schemat ideowy

Zasada działania:

  1. Przewodem fazowym (L) dostarczony jest potencjał elektryczny zarówno do przycisku jak i przekaźnika.
  2. Gdy za pomocą przycisku (S1) podamy potencjał na przekaźnik, wysteruje on tzw. cewkę, która zamknie wewnętrzny styk i poda potencjał na żarówkę nawet mimo tego, że przycisk (S1) został zwolniony.
  3. Kolejne podanie potencjału poprzez przycisk spowoduje wyłączenie lampy (odcięcie potencjału) do czasu naciśnięcia po raz kolejny przycisku.
  4. Zarówno do lampy jak i do przekaźnika musi być doprowadzony przewód neutralny (N), aby wszystko funkcjonowało jak należy.

3. Podstawowy schemat montażowy

W najprostszym układzie mamy do dyspozycji jeden przycisk i przekaźnik bistabilny umieszczony w puszce pod tym przyciskiem. W sumie taki układ ma jedynie sens wtedy, gdy przekaźnik może być sterowany z innego źródła np. za pomocą pilota lub centralnego systemu sterowania (element inteligentnego domu). Ale do rzeczy.

  1. Zaczynamy od przewodu zasilającego, który jest podpięty do zacisku (L) przycisku (S1).
  2. Potencjał elektryczny z zacisku (L) jest przekazany bezpośrednio do zacisku (1) przekaźnika (PB). Potencjał z tego przewodu będzie przekazany do lampy gdy przekaźnik zadziała.
  3. Przewody neutralne (N) i ochronne (PE) łączymy poza przyciskiem w puszce (P1). Przewód ochronny (PE) podpinamy do zacisku PE w lampie, a przewód neutralny do zacisku N lampy oraz do zacisku (A2) przekaźnika.
  4. Gdy za pomocą przycisku podamy potencjał na zacisk (A1) przekaźnika, wtedy przekaźnik za pomocą styku połączy ze sobą zaciski (1) i (2) i lampa się zaświeci. Po zwolnieniu przycisku styk pozostanie w stanie niezmienionym czyli lampa będzie się świecić dalej.
  5. Zmiana nastąpi gdy po raz kolejny naciśniemy przycisk i przekaźnik rozłączy styk i przerwie połączenie pomiędzy zaciskiem (1) i (2).

3.1. Dwie lokalizacje

Tutaj już nie będę szczegółowo opisywał zasady działania. Potencjał elektryczny z przewodu fazowego (L) jest przekazywany na zacisk (2) przycisku (S1), zarówno gdy naciśniemy przycisk (S1) jak i (S2). A stamtąd już prosto do przekaźnika 🙂 . Dorysowałem jeszcze symbol cewki, która steruje stykiem przekaźnika gdy podamy napięcie na zaciski (A1) i (A2).

Możemy w ten sposób dołączać do układu dowolną liczbę przycisków.

3.2. Przycisk bistabilny poza puszką – dwa przyciski

Już powoli przechodzę do rzeczywistej prezentacji z tym, że dokonam jej na przekaźniku bistabilnym, który montuje się poza puszką np. w domowej rozdzielnicy na szynie DIN. Łatwiej dzięki temu zobaczyć sposób podłączenia. A więc zanim przejdziemy dalej, jeszcze jeden schemat.

W zasadzie widzimy to samo co w poprzednim punkcie, zmienił się jedynie kształt przekaźnika i – moim zdaniem,cały układ jest dużo bardziej czytelny.

4. Wygląd zewnętrzny

Okej to jest układ bazowy, testowy. W puszce zostanie zainstalowany przycisk dzwonkowy i połączony z przekaźnikiem bistabilnym. Po prawej stronie od przekaźnika zamontowane są 3 niezależne złączki elektryczne łączące przewody fazowe, neutralne i ochronne. Podłączony do nich w tej chwili jest przewód zasilający.

Po zbliżeniu na przekaźnik widzimy:

  • Zaciski (A1) i (A2) sterujące (górne)
  • Zaciski (2) i (1) do których odpowiednio podpinamy przewód zasilający i przewód fazowy poprowadzony do lampy.
  • W środkowej części przekaźnika znajduje się czarny przycisk, którym manualnie możemy zamykać i otwierać styk z pominięciem podłączonych przycisków dzwonkowych.

5. Podłączenie w praktyce

Przed przystąpieniem do pracy zdejmujemy napięcie w danym obwodzie i sprawdzamy za pomocą próbnika obecność potencjału na przewodach przy których będziemy pracować.

Do złączki przewodów fazowych podłączamy przewód zasilający zacisk (2).
Pomiędzy puszką, a przekaźnikiem prowadzimy dwużyłowy przewód. Żyłę brązową podpinamy do złączki, dzięki czemu doprowadzimy zasilanie do puszki przycisku.
Druga żyła w przewodzie jest koloru niebieskiego, a ewidentnie na niej będzie znajdował się potencjał, zatem oznaczamy ją taśmą izolacyjną lub termokurczką w odpowiednim kolorze. Żyłę tą podpinamy do sterującego zacisku (A2) przekaźnika.

Kolejny krok to połączenie zacisku (A1) ze złączką przewodów neutralnych, a także podłączenie żył przewodu biegnącego do lampy. Żyły neutralne i ochronne podłączamy do odpowiednich złączek, natomiast brązową żyłę (fazową) do zacisku (1) przekaźnika, dzięki czemu jak przekaźnik zadziała, odbierze on potencjał doprowadzony do zacisku (2).

Na zdjęciu po prawej widzimy sposób podłączenia przycisku dzwonkowego. Klasyka. Do zacisku (L) podpinamy przewód zasilający, a do zacisku (2) przewód którym będziemy dostarczać krótkie impulsy sterujące do przekaźnika.

Dołączamy do układu kolejny przycisk. W tym celu prowadzimy dwużyłowy przewód pomiędzy obiema puszkami.

W drugiej puszce zainstalujemy dla odmiany przycisk dzwonkowy z podświetleniem, co widzimy na schemacie przycisku (zdjęcie powyżęj). Sposób podłączenia bez zmian.

Przewody podpinamy analogicznie jak w przycisku pierwszym, wg kolorów.

Szybki montaż przycisków i układ do testów mamy gotowy 🙂 .

6. Testy funkcjonalne

7. Praktyczne wskazówki

Czy ma znaczenie do którego zacisku (A1) czy (A2) podłącze sterujący przewód fazowy?

Nie ma znaczenia. Dla cewki tego przekaźnika istotna jest różnica potencjałów na poziomie 230V, jeśli do jednego zacisku (obojętnie którego) podłączysz neutralny, a do drugiego przewód fazowy (na którym jest potencjał) to pomiędzy nimi będzie napięcie i przekaźnik zadziała.

Czy napięcie na zaciskach sterujących (A1, A2) i na zaciskach styku (1, 2) może być różne?

Tak. Każdy przekaźnik jest zaprojektowany pod określone napięcie sterujące. W tym przypadku jest to 230V (A1, A2). Natomiast styk łączący zaciski (1, 2) to tzw. styk bezpotencjałowy. Jakikolwiek poziom potencjału podasz na zacisk (1), zostanie on przekazany na zacisk (2), gdy styk ulegnie zamknięciu.
Dzięki temu możemy np. sterować obwodem zasilającym żarówki o napięciu 12V za pomocą przycisków, które przekazują sygnał sterujący o napięciu 230V.

Czy każdy przekaźnik bistabilny podłączamy w taki sam sposób?

Zawsze ale to zawsze należy zapoznać się ze schematem i instrukcją urządzenia przed przystąpieniem do montażu. Nie jestem w stanie zagwarantować, że każdy producent stosuje tą samą metodykę, ilość złącz i standard opisu. Aczkolwiek oznaczenie zacisków (A1) i (A2) jest bardzo popularne w kwestii przekaźników.

Podsumowanie

Jakie są główne różnice pomiędzy zastosowaniem łączników schodowych i krzyżowych, a rozwiązaniem z przekaźnikiem?

  • Liczba żył pomiędzy łącznikami jest mniejsza w dowolnym układzie łączników, dzięki czemu jest większa szansa na wykorzystanie istniejącej infrastruktury.
  • Jeśli chcesz dołożyć sterowanie z kolejnej lokalizacji, wystarczy, że dodasz kolejny przycisk dzwonkowy i połączysz go z dowolnym innym przyciskiem sterującym tą lampą, lub bezpośrednio z przekaźnikiem. Nie musisz zachować szeregowej topologii jak w rozwiązaniu ze schodowymi (schodowe na „brzegach”, krzyżowe pośrodku).
  • Można zaopatrzyć się w przekaźniki sterowane bezprzewodowo, czyli będziesz mógł sterować oświetleniem zarówno z przycisku jak i z dowolnego innego miejsca np. za pomocą pilota.
  • Rozwiązanie z przekaźnikiem jest zwykle nieco droższe.
  • Przekaźnik to element, który może ulec uszkodzeniu i do czasu wymiany będzie problem ze sterowaniem lampą (bardzo rzadko się zdarza, ale jednak).

Sterowanie za pomocą przekaźnika bistabilnego to na pewno godna rozważenia opcja. Patrząc z punktu widzenia sterowania z większej ilości lokalizacji jest to mimo wszystko prostsze rozwiązanie niż klasyczne (zgodzisz się? 🙂 ) i posiada większe możliwości (zależne od typu zastosowanego przekaźnika).

Powyższy artykuł to tak naprawdę jedna z lekcji w przygotowywanym właśnie kursie „Osprzęt i Okablowanie” (premiera niebawem). Zachęcam do odwiedzenia strony kursu, gdzie uzyskasz możliwość przypomnienia o wznowieniu sprzedaży (Wznowienie = cena promocyjna 🙂 ).



Drukuj

Dodaj komentarz

34 komentarzy do "Z przekaźnikiem bistabilnym za pan brat"

Powiadom o
avatar
Sortuj wg:   najnowszy | najstarszy | oceniany
Marcin
Gość

Witam
Mam takie pytanie dotyczące samych przekaźników na filmiku użyłeś przekaźnika Z-S230/S
powiedział byś czym różni się on od np. przekaźników Z-S230/4S lub Z-S230/2S?? Bo nie wiem czy dobrze rozumiem że chodzi o ilość obwodów? I czy muszę dokonać łączenia przewodów tak jak ty np. przed przekaźnikiem na wago czy mogę wprowadzić zasilanie i wyłącznik bezpośrednio do przekaźnika?
będę wdzięczny za pomoc pozdrawiam

Sterowniki PLC
Gość

Kolega pisze o skrętce, mój teść od lat stosuje kabel telefoniczny do zasilenia lampek na zewnątrz w czasie świąt. Kłopot w tym, że w tym roku założył 3 węże 5 metrowe dodatkowo. Nawet straszenie, że się spali nie pomaga…

Artur
Gość

Mam pytanie, czy do połączenia łączników dzwonkowych z przekaźnikiem bistabilnym można użyć kabli sygnałowych, np skrętki? Jeśli tak to w jaki sposób to podłączyć?

Damian
Gość

Witam,
A czy można zastosować takie rozwiązanie do zamiany podwójnych włączników schodowych?

Przemek
Gość

Witam w sprawie kursu chciałem się dowiedzieć czy kupuję dostęp tylko do obecnego kursu czy dostęp do platformy na której będą się pojawiały nowe kursy?

JAN
Gość

Witam czy mogę poprosić jaki przekaźniki konkretnie trzeba kupić do tego rozwiązania?

Adam
Gość

Małe pytanie poza tematem, co to za listwa trzymająca WAGO ?

krzysztof
Gość

Jesli kurs bedzie i dla laikow ktorzy chca sami sprobowqc sie w instalacji domu to ja tez kupuje w ciemno ten kurs, dobry pomysl z tym przekaznikiem

dedede
Gość

CYTAT
Czy napięcie na zaciskach sterujących (A1, A2) i na zaciskach styku (1, 2) może być różne?
Tak. […] Dzięki temu możemy np. sterować obwodem zasilającym żarówki o napięciu 12V za pomocą przycisków, które przekazują sygnał sterujący o napięciu 230V.
KONIEC CYTATU

będę upierdliwy… 🙂
czy takie rozwiązanie spełnia założenia ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach elektroenergetycznych niskiego napięcia i czy można w ten sposób łączyć instalację NN z instalacją 12V, w której obowiązują nieco inne zasady? Dalej, czy przekaźnik bistabilny stanowi wystarczające oddzielenie obwodów NN/PELV(SELV)?
Domyślam się, że w przekaźniku bist. nie ma połączenia galwanicznego pomiędzy stykami roboczymi a sterującymi, ale czy to wystarczy?

Nie czepiam się i nie mądruję, pytam całkiem poważnie.

dedede
Gość

Drogi Autorze,
mam wrażenie, że na prezentowanych przez pana schematach i fotografiach w kilku miejscach brakuje żyły ochronnej. Odcinki instalacji od przekaźnika do przycisków nie są chronione przewodem PE. Czy tak ma być? Czy taka ochrona nie jest wymagana?…

Przemek
Gość

Witam. Od dawna śledzę twój blog i przeczytałem wszystkie artykuły. Powyższy artykuł jest dla mnie bardzo pomocny bo akurat robię u siebie w mieszkaniu elektrykę. Zamierzam zrobić włącznik MASTER wyłączający oświetlenie w całym mieszkaniu kiedy z niego wychodzę. Pytanie czy taki przekaźnik będzie odpowiedni? z pewnością lepszy będzie 20A na szynę din. Czy kiedy pozostawię obwód rozłączony to czy przy zaniku i powrocie napięcia pozostanie on nadal rozłączony?

przemo
Gość

No gdzie ten kurs ??:D

slayer74
Użytkownik

Jeśli taki ma być poziom i tematyka całego kursu to kupuje w ciemno 🙂 Trafiłeś w 10-tkę z tym artykułem na próbę bo akurat zastanawiam się nad światłem w salonie. Robię instalację u rodziny jak zwykle po położeniu już przewodów od oświetlenia salonu pani domu zmieniła się wizja: ile ma być włączników światła, ich lokalizacja itd.

Elektrotechnika
Gość

chyba „łączników”. Od niepoprawności słownictwa technicznego mam drgawki.

slayer74
Użytkownik

Na tej stronie nie ma możliwości edycji postów więc literówki i inne błędy typu złe nazewnictwo będą się zdarzać

Łukasz
Gość

A co jeśli byśmy mieli podwójną lampę?

wpDiscuz