Uziemienie jest jednym z ważniejszych elementów w dziedzinie elektryki. Niby w przewodach uziemiających nie ma napięcia, ani nie powinien w nich płynąć prąd elektryczny, a jednak… W każdym mieszkaniu, domu (przynajmniej w nowym budownictwie) prowadzone są setki metrów przewodów uziemiających. W jakim celu? Co to znaczy, że gniazdko, urządzenia są uziemione? Jakie są zagrożenia związane z brakiem uziemienia? W jaki sposób można uziemić instalację elektryczną?

Na te i na wiele innych pytań, szanowny czytelniku, odpowiem mniej lub bardziej szczegółowo w niniejszym artykule.

Temat ten należy do zbioru artykułów o podstawach elektryki, jednak niektóre pojęcia używane w tym artykule mogą być dla Ciebie nieznane. W celu uzupełnienia wiedzy, zajrzyj do wcześniejszych artykułów znajdujących się w Akademii Elektryka.

Co to znaczy że instalacja elektryczna jest uziemiona?

Mógłbym napisać, że odpowiedź na to pytanie zawarta jest w samym pytaniu, ale to byłoby zdecydowanie zbyt duże uproszczenie 🙂 .
Wyobraź sobie dom. Dom w którym do każdego gniazdka, do każdej lampy, oprócz przewodu fazowego i neutralnego, dzięki którym możemy zasilić elementy elektryczne, doprowadzone są przewody uziemiające. Przewody te – zwykle – nie wpływają na pracę urządzeń. Są za to, wszystkie bez wyjątku, ze sobą połączone bez pośrednictwa jakichkolwiek podzespołów elektrycznych.

UziemionyDomek
Wszystkie elementy połączone bezpośrednio z ziemią

Połączenie przewodów uziemiających (ochronnych) zwykle wykonuje się w domowej rozdzielnicy, a stamtąd, pojedynczym przewodem wprost do metalowego elementu połączonego z… ziemią.

Jaki cel temu przyświeca?

Uziemienie wykonuje się z dwóch powodów:

  • ochronnych – główna przyczyna stosowania uziemień w domowych instalacjach
  • roboczych – w celu poprawnego funkcjonowania urządzeń elektrycznych (w domach nieliczne urządzenia wymagają uziemienia do poprawnej pracy np. zasilacze komputerowe)

Nas głównie interesuje bezpieczeństwo, co generuje kolejne pytanie: Niby w jaki sposób drut wbity w ziemię może nas przed czymkolwiek ochronić?

Zacznę może od początku. Przyjmijmy założenie, że ziemia, grunt, posiada potencjał elektryczny na poziomie 0V (i jest to prawda w 99.99% przypadków, a o pozostałych sytuacjach piszę tutaj). Czyli jeśli wbiję w ziemię drut, to we wszystkich przewodach uziemiających poprowadzonych w domu nie będzie potencjału elektrycznego.
Idąc dalej, poprzez gniazdka lub złączki elektryczne (w lampach) podpinamy te przewody do urządzeń. Wewnątrz tychże urządzeń, przewody ochronne (uziemiające) połączone są najczęściej z obudową (metalową) lub z jakimkolwiek innym metalowym elementem, który podczas normalnej pracy urządzenia jest łatwo dostępny dla człowieka i tym samym nie może znajdować się pod napięciem.
Świetnie! Skoro podłączyliśmy obudowę do gruntu którego potencjał wynosi 0V, to obudowa też będzie miała taki potencjał, prawda? Prawda. Jeśli obudowa ma potencjał zerowy i my mamy potencjał zerowy, to gdy dotkniemy obudowy, żaden prąd nie popłynie, czyli porażenie prądem nam nie grozi.

Jeśli obudowa urządzenia nie jest podpięta do przewodu uziemiającego, a wewnątrz urządzenia z powodów nieznanych, nastąpi „przebicie” i na obudowie pojawi się potencjał elektryczny, to potencjał ten jako, że nie jest połączony w żaden sposób z ziemią (pośrednio lub bezpośrednio), nie ma dokąd „uciec”.
Ryzyko jest zatem oczywiste. Podchodzi człowiek, który posiada potencjał elektryczny na poziomie 0V, dotyka, chcąc nie chcąc, obudowy która posiada potencjał 230V, co w efekcie powoduje, że przez osobnika zaczyna płynąć prąd o takim właśnie napięciu.

Podsumowując odpowiedź na to pytanie. Połączenie wszystkich urządzeń z ziemią, w efekcie uniemożliwia długotrwałe utrzymywanie się potencjału elektrycznego na obudowach (i innych elementach), które są dostępne dla człowieka podczas normalnej pracy urządzenia (czyli gdy obudowa jest zamknięta). W przypadku powstania przebicia elektrycznego na obudowę, gdy ta ostatnia jest uziemiona, powstanie zwarcie w obwodzie, co w konsekwencji spowoduje zadziałanie wyłącznika nadprądowego (nie wspominając już o wyłączniku różnicowo-prądowym, jeśli oczywiście takowy jest zainstalowany) w domowej rozdzielnicy i rozłączenie napięcia zanim ktokolwiek dotknie obudowy.

Symbol1

Oznaczenia i symbole

W przypadku przewodów możesz się spotkać z dwoma podstawowymi oznaczeniami:

  • PE – oznaczenie przewodu ochronnego (kolor żółto-zielony – więcej w artykule)
  • PEN – oznaczenie przewodu neutralnego, który pełni jednocześnie funkcję przewodu ochronnego (kolor niebieski)

Jeśli mowa o symbolach, to w przypadku uziemienia napotkasz najczęściej dwa z nich:

UziemienieOgólny symbol uziemienia (symbol WiFi z wbitym od góry kijkiem 🙂 )
Uziemienie_OchronneSymbol oznaczający zacisk uziemiający, który pełni jednocześnie funkcję ochronną przed porażeniem

W wielu urządzeniach (bardzo często w „małych” AGD), zamiast wtyczki zasilającej z uziemieniem, zauważysz wtyczkę, w której nie ma otworu na bolec uziemiający. To wcale nie oznacza, że urządzenie nie posiada ochrony przed porażeniem elektrycznym. Na obudowie urządzenia zwykle znajduje się tzw. tabliczka znamionowa na której możesz napotkać na symbol dwóch kwadratów (jeden wewnątrz drugiego). To oznacza, że urządzenie nie posiada dostępnych elementów przewodzących (obudowa najczęściej wykonana z plastiku) i co za tym idzie nie ma potrzeby jego uziemienia.

DSC_0088   DSC_0093

UWAGA!
Obecność wtyczki bez otworu na bolec uziemiający nie jest jednoznaczne z tym, że urządzenie posiada właściwą ochronę przed porażeniem. Tylko powyższy symbol o tym fakcie informuje.

Układy sieci elektrycznych, a uziemienie

Jeśli chodzi o domowe instalacje elektryczne, to mamy cztery podstawowe układy sieci. Podstawową różnicą pomiędzy nimi jest sposób wykonania uziemienia:

  1. Sieć zasilająca bez instalacji uziemiającej (fachowo TN-C).
  2. Sieć zasilająca z osobną instalacją uziemiającą w obrębie mieszkania / domu. W domowej rozdzielnicy przewody neutralne i ochronne są łączone ze sobą (TN-C-S).
  3. Sieć zasilająca z osobną instalacją uziemiającą, uziemioną w tym samym miejscu co punkt neutralny transformatora (TN-S).
  4. Sieć zasilająca z osobną instalacją uziemiającą, uziemioną w innym miejscu niż punkt neutralny transformatora (TT).

Spytasz pewnie: Punkt neutralny transformatora? Przewód neutralny uziemiony? O co kaman? 🙂

Pozwolę sobie to wyjaśnić w bardzo podstawowym zakresie w pierwszym omawianym układzie sieci. Miej na uwadze jednak, że wiedza nt. funkcjonowania transformatora nie jest Ci potrzebna do zrozumienia teorii związanej z uziemieniem.

1. Sieć zasilająca bez instalacji uziemiającej (TN-C)

TN-C

Oto rysunek na którym będę bazował we wszystkich przykładach.
Mamy transformator czyli element znajdujący się niedaleko mieszkania domu, który doprowadza zasilanie do okolicznych domostw. Dla uproszczenia założyłem tutaj transformator jednofazowy (zamiast trójfazowego).
Poprzez uzwojenie transformatora (4 połączone ze sobą półkola na rysunku) dostarczane jest napięcie na przewód fazowy (brązowy). Przewód niebieski – neutralny – podłączony jest od drugiej strony uzwojenia i również jest uziemiony przy transformatorze (to tzw. punkt neutralny). Dzięki temu potencjał elektryczny na przewodzie neutralnym wynosi 0V, a napięcie pomiędzy przewodem fazowym i neutralnym jest jedynie zależne od potencjału elektrycznego wytworzonego przez transformator.
Ok, trochę zbaczam z tematu, to nie jest aż tak istotne.

Rysunek uprościłem do maksimum i usunąłem wszystkie elementy, które znajdują się pomiędzy transformatorem, a pralką czyli bezpieczniki, wyłączniki nadprądowe, gniazdka itp. Nie są one w tym temacie potrzebne. Jako, że przewód neutralny (N) pełni również funkcję ochronną (PE) oznaczany jest tutaj skrótem PEN.

GniazdkoTNC

Druga rzecz, mamy pralkę z której wyprowadzone są trzy przewody:

  • przewód fazowy i neutralny służący do zasilania silnika i elektroniki urządzenia
  • przewód ochronny podpięty wewnątrz pralki do jej obudowy

Jak to jest realizowane, że z pralki wychodzą 3 przewody, a w tym układzie sieci są tylko dwa? Odpowiedź znajdziesz na symbolicznym rysunku podpięcia przewodów w gniazdku (po prawej stronie) oraz szerzej w artykule o gniazdku elektrycznym.

Układ sieci TN-C jest spotykany najczęściej w komunistycznym budownictwie mieszkaniowym, gdzie najwidoczniej nie znano pojęcia przewód ochronny.
W pierwszej chwili można pomyśleć, że skoro przewód neutralny jest uziemiony, to po co dodatkowo przewód ochronny, który też ma być uziemiony? Dlatego, że wszystko jest fajnie, gdy jest fajnie. A jak się coś wydarzy np. przerwany zostanie przewód neutralny z dowolnego powodu np. płynął zbyt duży prąd, przegrzał się i upalił.

TN-C Uszk

Wtedy urządzenie wyłączy się ponieważ obwód elektryczny zostanie przerwany, ale w związku z brakiem uziemienia przewodu neutralnego, jest duża szansa, że przez pralkę (lub dowolne załączone w tej chwili urządzenie) napięcie z przewodu fazowego pojawi się na przewodzie neutralnym (tzw. upalone zero). Skoro mamy napięcie na przewodzie neutralnym, to mamy i na przewodzie ochronnym podpiętym do obudowy pralki. A więc na obudowie pojawia się 230V, co stanowi śmiertelne zagrożenie. Czyli nie jest dobrze.

2. Sieć zasilająca z osobną instalacją uziemiającą w obrębie mieszkania / domu. W domowej rozdzielnicy przewody neutralne i ochronne są łączone ze sobą (TN-C-S)

TN-C-S

Pewnym ulepszeniem jest wykonanie instalacji elektrycznej w układzie TN-C-S. Okej, do mieszkania doprowadzone masz jedynie dwa przewody, ale w domowej rozdzielnicy przewód ochronno-neutralny (PEN) może zostać podzielony na dwa (jest to tzw. punkt rozdziału), przewód neutralny i przewód ochronny. Co to daje z punktu bezpieczeństwa?

ListwaNiPE

Zanim odpowiem na pytanie, na zdjęciu powyżej widać dwie listwy zaciskowe w domowej rozdzielnicy. Do jednej połączone są wszystkie przewody ochronne, a do drugiej wszystkie przewody neutralne. W układzie TN-C-S właśnie w tym punkcie poprzez połączenie listw zaciskowych dokonuje się połączenia przewodów PE z przewodami N.

TN-C-S Uszk

Jeżeli przerwanie przewodu neutralnego nastąpi przed punktem rozdziału, to mamy powtórkę z rozrywki. Napięcie przez przewód fazowy, urządzenie, dostaje się na przewód neutralny, a stamtąd na przewód ochronny i jest pozamiatane. Ale jest nadzieja…

TN-C-S Uszk2

Jeśli uszkodzenie przewodu neutralnego nastąpi za punktem rozdziału czyli gdzieś na terenie mieszkania / domu, to bez względu na miejsce wystąpienia awarii, na przewodzie ochronnym, a co za tym idzie i na obudowach urządzeń nie pojawi się napięcie elektryczne.

TN-C-S Uszk1

Najlepszym, książkowym rozwiązaniem w sytuacji zastosowania tego typu układu, jest uziemienie punktu rozdziału. Wtedy bez względu na miejsce uszkodzenia przewodu neutralnego, na przewodzie PE nie pojawi się napięcie.
I wszystko byłoby super, ale uziemienie punktu połączenia listwy zaciskowej PE i N jest czasem trudne zrealizowania szczególnie w wielopiętrowych budynkach mieszkalnych.

3. Sieć zasilająca z osobną instalacją uziemiającą, uziemioną w tym samym miejscu co punkt neutralny transformatora (TN-S)

TN-S

Ten układ sieci posiada trzy przewody poprowadzone od samego transformatora, aż do urządzenia. Przewód neutralny i ochronny uziemione są w tym samym miejscu, przy transformatorze. Z tym, że w przewodzie neutralnym podczas normalnej pracy płynie prąd elektryczny. Natomiast w przewodzie ochronnym gdy wszystko jest ok oprócz zerowego potencjału, na całej długości nie płynie prąd.

TN-S Uszk

Uszkodzenie przewodu neutralnego w dowolnym miejscu nie wpływa w żaden sposób na przewód ochronny, także poza tym, że urządzenia elektryczne przestają działać, można spać spokojnie 🙂 .

4. Sieć zasilająca z osobną instalacją uziemiającą, uziemioną w innym miejscu niż punkt neutralny transformatora (TT)

TT

 Układ TT sieci elektrycznej pod względem bezpieczeństwa jest dość podobny do układu TN-S.

ListwaPE

Różnica jest taka, że z listwy zaciskowej ochronnej wyprowadzony jest przewód ochronny (powyżej z tulejką niebieską), który jest uziemiony w zupełnie innym miejscu niż punkt neutralny transformatora. Ten układ sieci stosowany jest często w domach jednorodzinnych, gdzie uziemienie jest wykonywane dla każdego domu z osobna (patrz rozdział ‚Sposoby uziemienia budynków’).

TT Uszk

Żeby z formalności stało się zadość, przerywamy przewód neutralny. Nie ma to najmniejszego wpływu na instalację ochronną.

Trochę ostrożności nie zaszkodzi

DSC_0089

No dobrze, jest sytuacja. Stare budownictwo, kupiłeś niedawno mieszkanie. Chcesz wymienić żarówkę w lampie z metalową obudową, która pamięta czasy II Rzeczpospolitej. Nie masz (lub nie masz wiedzy o) wykonanej instalacji uziemiającej.  W jaki sposób dowiedzieć się czy obudowa lampy nie posiada groźnego potencjału elektrycznego?

Po pierwsze nie chwytaj lampy otwartą dłonią! Po drugie, możesz się posłużyć próbnikiem napięcia (artykuł), możliwe, że ten sposób okaże się wystarczający. Jeśli nie posiadasz tego narzędzia pod ręką, lub użyłeś go i nic nie wskazał, nie rzucaj się na głęboką wodę. Najpierw dotknij na ułamek sekundy obudowy lampy wierzchnią warstwą dłoni. Jeśli nawet będzie tam potencjał elektryczny to co prawda odczujesz to, natomiast całość będzie trwać ułamek sekundy i nie ma tutaj mowy o zagrożeniu dla zdrowia człowieka. Jest to stary sposób elektryków na sprawdzenie potencjału i warto go znać, zanim złapiesz otwartą dłonią element, który może znajdować się pod napięciem (złapanie wewnętrzną warstwą dłoni metalowego elementu pod napięciem, grozi wystąpieniem skurczu i trwałym złapaniem elementu od którego chcielibyśmy się uwolnić).

Możesz powiedzieć, że sytuacja wręcz nierealna. A ja na to odpowiem, że wszystkich sytuacji nie da się przewidzieć, a w życiu trzeba być ostrożnym. Urządzenia z metalową obudową są wszędzie (np. lodówki, pralki, lampy) bez względu na rocznik budynku w którym obecnie przebywasz.

Sposoby uziemienia budynków

UziomPret
Uziom – pręt

Na początku artykułu wspomniałem, że wszystkie elementy elektryczne są uziemione w ten sposób, że są fizycznie połączone z ziemią (gruntem). Od razu informuję, że wyprowadzenie z domu przewodu uziemiającego wprost do ziemi i na tym zakończenie sprawy nie jest dobrym, ani skutecznym rozwiązaniem. Przewód uziemiający należy połączyć z czymś co będzie miało dużo większą powierzchnię styku z ziemią i będzie odporne na wilgoć i zmiany temperatur przez dziesiątki lat. Ten element to tzw. uziom.
Powierzchnia styku z ziemią jest istotna jeśli chodzi o rezystancję uziemienia. Im mniejsza rezystancja tym lepiej (tym szybciej ewentualny potencjał elektryczny, który w wyniku uszkodzenia powstanie np. na oprawie lampy, zostanie zrównany do zera).
No to co mamy do dyspozycji? Aktualnie jest kilka popularnych rozwiązań wykonywania uziomów, wymienię kilka z nich:

  • Kilkumetrowy pręt wbity w ziemię zakończony od góry złączem do podpięcia przewodu uziemiającego. Długość pręta jest uzależniona od rodzaju gruntu. Im opór elektryczny gruntu jest niższy tym pręt może być krótszy.
    W wielu przypadkach zastosowanie tego typu uziomu może być niewystarczające, ze względu na zbyt małą powierzchnię styku z ziemią i co za tym idzie duży opór elektryczny.
  • Bednarka
    Stalowa bednarka

    Zastosowanie bednarki czyli taśmy wykonanej ze stali. Za pomocą bednarki wykonuje się tzw. otok czyli prowadzi się go dookoła domu ok. 80-100cm pod ziemią. Bednarkę w jednym miejscu wyprowadza się pionowo w górę i za pomocą złącza wykonuje połączenie z głównym przewodem uziemiającym wyprowadzonym z instalacji elektrycznej.

  • Połączenie przewodu uziemiającego z prętem, który jest wyprowadzony ze zbrojenia fundamentu budynku. Czyli w skrócie, połączenie uziemienia z fundamentem, który ma sporą powierzchnię styku z gruntem i w dodatku nie wymaga dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Trzeba tylko o tym pomyśleć na etapie wykonywania fundamentów 🙂 .

Podsumowanie

No i tym pięknym sposobem udało Ci się dotrzeć do końca artykułu. Oczywiście temat nie jest wyczerpany. Nie wspomniałem o przekrojach przewodów ochronnych, głównych szynach uziemiających, połączeniach wyrównawczych lub choćby o upaleniu przewodu neutralnego w instalacji trójfazowej (wtedy do urządzenia zamiast napięcia 230V doprowadzone jest 400V, dlaczego?). Myślę, że na początek to wystarczy i jednocześnie mam nadzieję, że jesteś usatysfakcjonowany(a) powyższym transferem wiedzy. (Jeśli tak, kliknij proszę Lubię to! poniżej).

Źródła rysunków uziomów: metalinstal, elkobis

Drukuj

Dodaj komentarz

119 komentarzy do "Uziemienie czyli o elektryce bez potencjału"

Powiadom o
avatar
Sortuj wg:   najnowszy | najstarszy | oceniany
Jann
Gość

Witam,

Przypadkowo po długich poszukiwaniach wpadłem na tej stronie internowej. Doskonałe podsumowanie.

Przeciw układu TNC-S na strony http://www.bezel.com.pl/index.php/instalacje-elektryczne/uklady-sieci#ukladtn

„Punktem rozdziału przewodu ochronno-neutralnego PEN na przewód ochronny PE i przewód neutralny N może być złącze lub rozdzielnica główna budynku oraz każde inne odpowiednie miejsce w instalacji elektrycznej”

Jeśli dobrze z rozumiałem, mój rysunek powinien być dobry ?
comment image

Proszę o potwierdzenie, dziękuję
pozdrawiam.

Krzysztof
Gość

Mam pytanie co wybrać. Z tego co zrozumiałem, mając instalację TNC mogę ją przerobić na TN-C-S bez uziemionego punktu podziału (gorsza opcja), albo na TN-C-S z uziemionym punktem podziału(PEN) lub na TT z uziemieniem (PE) w innym miejscu niż punkt neutralny transformatora. Zakładam że w obu ostatnich przypadkach wykonanie uziomu, nakład pracy i koszty będą identyczne bo mam na myśli konkretną sytuacje- domek jednorodzinny. W takim razie która instalacja będzie najlepsza? Bo wydaje mi się że TT, ale w takim razie dlaczego egzystuje opcja TN-C-S z uziemionym punktem podziału?

Arnold
Gość

Witam!
Materiał nie został doprecyzowany i stąd widzę wiele osób wprowadzonych w błąd. Otóż Krzysztofie nie możesz sobie zrobić sieci TT z sieci TNC ! O układ sieci do jakiej jesteś przyłączony proponuję zapytać we właściwym ZE. Jeśli jest to układ sieci TNC możesz w części odbiorczej wykonać rozdział PEN. Jeśli sieć zasilająca jest siecią o układzie TT nie wolno wykonywać takiego rozdziału! Proponuję o rodzajach sieci nn poczytać tutaj:http://www.bezel.com.pl/index.php/instalacje-elektryczne/uklady-sieci a najlepiej zwrócić się o pomoc do fachowca. Czerpiąc wiedzę jedynie z powyższego materiału można sprowadzić zagrożenie życia własnego i innych osób.
Pozdrawiam!

Konrad
Gość

Panie Radka czy kontynuując wątek zabezpieczeń mógłby Pan napisać o wyrownywaniu potencjałów? Po co i jak się to realizuje w praktyce. W swoim przystępnym stylu oczywiście. ????
Z góry dziękuję

Inżynier
Gość

” TT Ten układ sieci stosowany jest często w domach jednorodzinnych ?”
Panowie najczelniejszej to jest TN-C-S .Od złącza TN-C do punktu rozdziału PEN na PE i N ( uziemionego) i w budynku już TN-S

Krzysztof
Gość

A ja myślę, że najczęściej spotkać można układ z tzw. „zerowaniem”.

Roman
Gość

Mam na wsi dom letniskowy wybudowany jeszcze w latach 70-tych XX wieku (za poźnego Gierka mówiąc obrazowo). Instalacja elektryczna doprowadzona do niego jest trójfazowa i oczywiście 4 -żyłowa. W samym domu wszystkie gniazda zasilane są przewodami dwużyłowymi i tam gdzie są gniazda z bolcem uziemiającym to przewód zerowy zwarty jest z bolcem uziemiającym. Tak to uczynił lokalny wiejski elektryk jeszcze przed wielu laty. Nadmieniam, że cała instalacja od słupa energetycznego i w samym domu wykonana jest na przewodach aluminiowych bo takie były ówcześnie tam dostępne. Jak dotąd to działa! Zamierzam jednak zainstalować w garażu gniazdo trójfazowe tzw. czerwone oczywiście 5 przewodowe i wykorzystać do tego już nowy kabel z przewodami miedzianymi mimo że jest doprowadzony kabel trójfazowy ale z przewodami aluminiowymi. Przewód ochronny zamierzam podłączyć do stalowej rury ciągnącej wodę z warstwy wodonośnej do hydroforu (oczywiście po dokładnym oczyszczeniu miejsca przyłączenia przewodu ochronnego do rury). Czy wskazane też byłoby aby również dotychczasowy przewód zerowy instalacji w tym domu podłączyć do skutecznego uziemienia jakim jest moim zdaniem ta stalowa rura doprowadzająca wodę do hydroforu. Nadmieniam, że zewnętrzne instalacje doprowadzające energię elektryczną w tej miejscowości to linie napowietrzne 4 -przewodowe na betonowych słupach też wybudowane jeszcze we wczesnych latach 70-tych. Jeszcze jedna ciekawa sprawa w tej instalacji to znaczne różnice napięć na poszczególnych fazach. Dochodzi do takich sytuacji, że gdy napięcie na jednej fazie dochodzi ledwo do 200 V, to na drugiej fazie przekracza nieraz 240 V, a trzeciej fazie osiąga wartości 220-230 V (wartości mierzone bezpośrednio przy przyłączu domowym). Czy takie znaczne różnice napięć na poszczególnych fazach nie będą negatywnie wpływać np na pracę urządzeń elektrycznych podłączonych do gniazda trójfazowego?

Krzysztof
Gość

W pierwszej kolejności należy być pewnym jaki to układ sieci. Dla mnie najciekawsze jest to, że kolega nie zastanawia się nad wymianą instalacji, mamy już XXI a u kolegi jeszcze aluminium i „zerowanie”.Nie piszę tego złośliwie, ale w trosce o kolegi i innych bezpieczeństwo.

MAciej
Gość

Mam pytanie. Jaki może być mechanizm teoretyczny tego, że wywala bezpiecznik różnicowo-prądowy urządzenie elektroniczne do którego nie jest podpięty przewód ochronny. Pu odłączeniu tego urządzenia wszystko działa dobrze. Czy to jest możliwe?

Robert
Gość

„co w efekcie powoduje, że przez osobnika zaczyna płynąć prąd o takim właśnie napięciu.”
napięcie i prąd to dwa różne parametry powiązane co prawda prawem oma. Proszę to uściślić w swoim blogu. Ogólnie bardzo mi się on podoba – w prosty sposób napisane zagadnienia, które niektórzy komplikują

SEPowicz
Gość

Autor użył sformułowania mieszczącego się w zakresie poprawności dla mowy potocznej. Oczywiście, „napięcie nie płynie”, ponieważ odnosi się ono do różnicy potencjałów względem określonego, ustalonego punktu odniesienia. Płynie prąd – uporządkowany ruch ładunków. Jeśli popłynie prąd, to o określonym natężeniu. Jednakże w mowie powszechnej używamy terminu „prąd elektryczny” również w kontekście „żarówka przeznaczona do zasilania prądem elektrycznym o napięciu 230V”. Nie mówimy „żarówka przeznaczona do pracy w obwodzie charakteryzującym się różnicą potencjałów na jego końcach wynoszącym 230V”. To byłoby kuriozum. Mówimy tak, jak byśmy mieli idealne źródło napięciowe – niezależnie od dołączonego obciążenia, napięcie na nim będzie takie samo. W przypadku sieć oświetleniowej możemy przyjąć takie uproszczenie (nawet jeśli „napięcie przysiada” po załączeniu zbyt dużej liczby odbiorników).

Artur
Gość

czy mógłby pan opisać również układ sieci IT

krzysiek
Gość

Witam
W domu jednorodzinnym jest przewidziana instalacja odgromowa .W tej chwili stan surowy zamkniety sa wyprowadzone bednarki z fundamentow przyspawane do zbrojen . Kabel zasilajacy YKY5x16 ok 25mb . Zastanawia mnie czy można położyć przewód PE pomiedzy rozdzielnicą a złączem odgromowym czy lepiej zakopac dodatkową bednarke na trasie kabla

Tomasz
Gość

Witam
Nie zrobiłem uziemienia w fundamencie
A jestem na etapie zalewania wieńca i stopu na wiosnę
I stąd moje pytanie
Bo w stropie i wieńcu jest takie samo zbrojenie jak w fundamencie
Z tym że nie jest w ziemi pod domem tylko do góry
Zaznaczam że strop nie będzie użytkowy
Można tam zrobić uziemienie do instalacji domowej?
Pozdrawiam i proszę o odpowiedź

Krzysztof
Gość

Uziom należy robić w ziemi. Więc zostaje tylko uziemienie otokowe.

Konrad
Gość

Czyli jeśli mam sieć w układzie TN-C to robiąc osobne uziemienie instalacji w domu (wymiana całości instalacji) otrzymuję sieć TT i wynika z tego że powinienem zastosować rozłącznik izolacyjny 4P da instalacji trójfazowej? Zgadza się?

Piotr K
Gość

witam, mam w domu instalacje TN-C na dwóch obwodach, (światło, gniazdka) planuje wymienić instalacje na początek w jednym z pokoji przy okazji remontu. Z uwagi na nowe urządzenia. I tutaj nasuwa mi sie pytanie czy po zmostkowaniu N z PN( TN-C-S) będe mógł zainstalować bezpiecznik różnicowo prądowy? Oraz czy naprzykład moge zamiast mostka odprowadzić uziemnienie do kaloryfera? :-p i wtedy powstanie układ TT? Wiem że pytanie może wydaje się dziwne, ale ciekawi mnie czy takie połączenie zadziala w praktyce:-) i mam jeszcze jedno pytanie która z tych dwóch opcji jest bezpieczniejsza?
Pozdrawiam

Piotr
Gość

NP…Układ sieci TN-C ”A jak się coś wydarzy np. przerwany zostanie przewód neutralny z dowolnego powodu np. płynął zbyt duży prąd, przegrzał się i upalił.”
PS. To jak może płynąć duży prąd przez neutralny skoro on pełni też ochronę w tym układzie sieci czyli na bolcu jest 230V? (Na pewno nie rozumiem)

Tomek
Gość

Akurat musiałem coś sobie poukładać i przypomnieć kwestię uziemienia, jak to wygląda w poszczególnych układach (TN-C, TN-S i TT). No to rzecz jasna zajrzałem do Ciebie, bo tłumaczysz tak, jak powinno się tłumaczyć. Rzetelnie, a jednocześnie tak, by każdy zrozumiał. Na chłopski rozum 🙂 Pełno jest materiałów „akademickich” w internecie, ale są one pisane w taki, a nie inny sposób (zazwyczaj, choć nie zawsze), więc powyższy wpis ratuje sytuację.

krzysztof
Gość

Witam czytam Pańskie porady od deski do deski i powiem szczerze wraca wiedza którą nabyłem 40 lat temu chociaż wtedy nikt nie myślał o przewodzie PE,ale wszystko wyjaśnia Pan tak dokładnie (jak to podsumował Cezary Panie Radku! Niskie pokłony! Tłumaczone jak chłop krowie na miedzy ) i wszystko jasne wspaniała robota gratulacje.

Krzysztof
Gość

Bardzo dziękuję za zainteresowanie moim wpisem. Dodam, że z zaciekawieniem przeczytałem (chociaż trochę pobieżnie) Twoją akademie i uważam, że jest super i na pewno jest to bardzo pomocne narzędzie. Oby Ci starczyło zapału bo to naprawdę dobra robota. Chciałbym załączyć obrazek jak to mniej więcej u mnie wygląda ale nie bardzo wiem jak…Czy jest opcja dodania załącznika graficznego w komentarzach? Pozdrawiam.

Krzysztof
Gość

Witam.Domek jednorodzinny z instalacja podziemną sieci typu TN-C do złącza kablowego. W złączu kablowym podział PEN na PE i N. Od złącza kablowego WLZ w układzie TN-S- kabel podziemny pięciożyłowy 5x10mm2.Rezystancja na przewodzie PE 8 Ohm czyli super. Przewód wprowadzony do domu przygotowany do podłączenia do rozdzielnicy. Dodatkowo dookoła domu wykonany uziom otokowy z bednarki ocynkowanej mający w założeniu służyć do instalacji piorunochronnej. Wyprowadzono z czterech rogów odnogi do połączenia ze zwodami z dachu. Rezystancja tego uziomu to 40 Ohm czyli słabo, (grunt suchy, piaszczysty), ale za to stosunkowo duża powierzchnia styku z ziemią. Moje pytanie to czy wprowadzić ten uziom z otoku do domu podłączając go do szyny wyrównawczej a następnie do listwy PE w rozdzielnicy domowej, czy raczej połączyć tylko ze zwodami a w instalacji domowej używać wyłącznie PE z kabla 5 żyłowego? Jeśli wprowadzę do domu uziom z otoku to de facto będę miał dwa uziomy (jeden z ZE i jeden własny).Jak wtedy podłączyć prawidłowo różnicówkę czy SPD? Którego przewodu użyć?

Marek
Gość

Cześć, fantastyczna masa wiedzy na blogu i nawet to co człowiek wie to można sobie utrwalić. Dzięki za ten wysiłek i za wykonaną pracę.
A teraz do rzeczy:
Dom wolno stojący z archaiczną instalacją TN-C i zmostkowanym PEN.
Jednocześnie dom posiada profesjonalnie wykonany, zmierzony piorunochron. 6 prętów stalowych wbitych w odległości 1m od siebie na 3m głęboko, połączonych razem i wyprowadzonych na powierzchnię.
No i do tego oczywiście podłączony drut piorunochronu.
Całość zmierzona przez elektryka i wykonana poprawnie.
Czy tak wykonany uziom można wykorzystać do podłączenia listwy głównej PE i dalszego rozprowadzenia przewodów PE?
Jeśli tak, to jakiej średnicy przewód wykorzystać do połączenia listwy PE do takiego uziomu?

Szczepan
Gość

Genialny blog Panie Radku 🙂 krok po kroku przyswajam wiedzę do niedawna magiczną 🙂
Mam pytanie, przy okazji szykowania się do domowej rozdzielnicy. Będę miał przyłącze napowietrzne 3 fazowe 3xL+PEN. Rozdział na PE i N mam zrobić w swojej rozdzielnicy – według warunków technicznych. Wygodniej byłoby mi to zrobić w złączu pomiarowym na ścianie budynku i do rozdzielnicy pociągnąć już 5 przewodów no ale „tak nie można” 😉 i Tutaj pojawia się kwestia uziemienia które muszę wykonać samodzielnie, jakie będą objawy zbyt słabego uziomu ? Bednarki wokół domu nie mam, planuję wbić sztycę. Druga kwestia to czy po rozłączeniu przewodu PEN na PE i N ponownie je połączyć i wspólnie uziemić czy uziemiać tylko PE ?

Rafał
Gość

Witam, Panie Radku gratuluję bloga naprawdę super, moje pytanie czy w przypadku nowo budowanego domu, w momencie gdy w złączu kablowym mamy uziom i domu WLZ prowadzony jest 5-cima przewodami, czy w rozdzielni domowej należy wykonać dodatkowy uziom? (np. listwę PE połączyć bednarką z fundamentem), czy uziom w zk, w zupełności nam wystarczy i nie ma potrzeby wykonywać uziomu rozdzielnicy??

Krzysztof
Gość

A czy przewód zielono-żółty jest na pewno podłączony w złączu?

Rafał
Gość

Tak jest podłączony

Krzysztof
Gość

Rozumiem że w złączu jest zrobiony podział, czy jest to sieć TN-S ?

Janusz
Gość

Kiedy rozdział PEN na PE i N jest uziemiony i wynosi np. 10 Om. To kiedy dojdzie do uszkodzenia przewodu PEN przed złączem, to czy istnieje jakaś ochrona przeciwporażeniowa, kiedy przewód fazowy dotknie obudowy?
230 / 10 = 23A podczas zwarcia, tylko wyłącznik różnicowoprądowy zadziała niekiedy też wyłącznik nadprądowy, ale ze zwłoką czasową. Czy te stwierdzenie jest prawdziwe?.

Dzezik
Gość

10 omów jesli już, albo piszemy po polsku albo piszemy jednostkę. no tak ale jak napisać literę omega?

Krzysztof
Gość

Ω – wprowadzanie znaków unicode

Jerzy
Gość

Teraz proszę wyjaśnić sytuację. Mamy w domu układ TN-C-S. Punkt podziału oczywiście uziemiony. Patrząc od strony transformatora nasz dom jest przykładowo drugi dalej idą następne domy. Co się stanie jak przerwie się przewód PEN zaraz przy stacji trafo. Czy nasze uziemienie będzie wtedy służyło jako PEN dla reszty sieci? Czy na obudowach urządzeń nie pojawi się wtedy niebezpieczne napięcie?

Mateusz
Gość

Jak się przewie przewód PEN, zaraz przy stacji to odbiorniki nie będą działały, w niektórych domach może dojść do pojawienia się napięcia na obudowach odbiorników. Jeżeli chodzi o uziemienie PEN np. w złączu, chroni Ciebie jak innych odbiorców.

Jacek
Gość

Kłaniam się. Mam do Pana/Państwa prośbę o opinię na temat zjawiska które występuje u mnie w domu. Na elementach metalowych telewizora który posiadam przez przypadek stwierdziłem napięcie elektryczne (wyczuwalne mrowienie). Przy sprawdzaniu próbnikiem napięcia na wszystkich elementach metalowych pokazuje prąd. Instalacja elektryczna w domu (dom wolnostojący) jest nowa i sprawna. Przewód zasilający telewizor dwużyłowy. Badając miernikiem pokazuje 104v. Tak jak wspomniałem prąd nie razi lecz dotykając metalowego statywu telewizora łokciem jest wyczuwalne delikatne mrowienie. Awaria telewizora raczej mało prawdopodobna ponieważ na drugim odbiorniku występuje to samo zjawisko. Czyli prąd na elementach metalowych. Proszę powiedzieć co może być przyczyną zaistniałej sytuacji. Z góry bardzo dziękuję.

Łukasz
Gość

Nie rozumiem tego upalonego zera. Skoro został przerwany kabel PEN przed domem to przecież obwód jest przerwany i prąd nie ma którędy wrócić. Możesz rozwinąć ten temat?

Mateusz
Gość

Kiedy dojdzie do upalenia przewodu PEN (ochrono-neutralnego) w sieci TN-C a także w niektórych przypadkach TN-C-S, (kiedy rozdział nie jest uziemiony) na obudowach odbiorników może pojawić się pełne napięcie 230V. Obwód będzie nam się zamykał przez odbiorniki np.żarówki do obudowy.

Łukasz
Gość

A to czasami nie muszą wystąpić sytuacja jak w załączonym obrazku:
comment image
Gdyby odbiorniki były przykładowo podłączone tylko i wyłącznie do jednej fazy to by na obudowie by się nie pojawiło napięcie?

W załączonym obrazku lewy odbiornik nam padnie a prawy będzie działał poprawnie?

Mateusz
Gość

ODP 1. Jeżeli PEN jest mostkowany do obudowy to się pojawi napięcie.
ODP 2. Kiedy dojdzie do przerwy na przewodzie PEN tak jak na obrazku, to przez krótką chwile pomiędzy zaciskami żarówek pojawi się 400V, może się przepalić jedna lub dwie żarówki.

Bogdan
Gość

Witam panie Radku,świetne artykuły…
Moje pytanie zasadnicze,producent podgrzewacza przepływowego trój fazowego ,zaleca przewód czterożyłowy jak również bezwarunkowo każe uziemić urządzenie,zostaje tylko neutralny ,czyli co? zmostkować jak w gniazdku z bolcem?nie będzie to miało wpływu na różnicówkę?
pozdrawiam.

Wojtek
Gość

Wszystko fajnie. Bardzo dobra robota. Mam teraz takie pytanie. Jak zabezpiecza się przewód pe w tt? Niejasna jest dla mnie sprawa ochronników i różnicówki na tym przewodzie. w tncs sprawa jest jasna.

Pawel
Gość

Hej, a czy w komunistycznym budownictwie gdzie mam tylko 2 przewody można zmostkowac w puszce rozdzielczej neutralny z uziemieniem , i dalej prowadzić juz 3 żyły?

Paweł
Gość

Cześć, super blog! Ale do sedna, w moim domku jednorodzinnym (dwie kondygnacje) jest sieć tn-c, przy okazji remontu 1kondygnacji chciałbym położyć nową instalację oraz rozdzielnice. Czy jest możliwe takie podłączenie aby na 1 piętrze zmienić sieć na tn-c-s ale żeby 2 piętro w dalszym ciągu pracowało na prlowskim rozwiązaniu (dwa kable).

Robert
Gość

W końcu człowiek zrozumiał po 5 latach na czym polegają te tajemnicze układy TN -coś 🙂

Patryk
Gość

Artykuł bardzo dobry :). Jedynie do czego mógłbym się przyczepić to to, że istnieje: punkt gwiazdowy transformatora oraz punkt neutralny sieci. W omawianych przykładach można powiedzieć, że oba te punkty są jednym i tym samym. Mamy do czynienia z siecią, której punkt neutralny jest uziemienia poprzez uziemienie punktu gwiazdowego transformatora, który tę sieć zasila.

Din
Gość

Witam. Czy przewód neutralny ze słupa elektrycznego idący do domu, zanim się z nim cokolwiek zrobi w rozdzielni jest ZAWSZE również przewodem uziemiającym (PEN)? Moje pytanie wynika z tego, że mam krajzegę z silnikiem trójfazowym, kabel 4 przewodowy i jeden z nich podłączony do obudowy silnika. Nie mam w rozdzielni dzielonego przewodu neutralnego, ani oodzielnego przewodu uziemiającego. Wydało mi się to dziwne, że przewód neutralny do tej obudowy jest podłączony. Czy to jest prawidłowe?

Daniel
Gość

Witam. Świetny blog śledzę go od jakiegoś czasu. Kupiłem niedawno mieszkanie w starej kamienicy do mojej rozdzielnicy od licznika dochodzą kable w układzie TN- C jedna faza, poprzedni właściciel wymienił starą aluminiową instalacje na miedzianą i z tego co widzę stworzył szynę PE którą jako uziom połączył do rur hydraulicznych biegnący w ścianach budynku i stąd moje pytanie czy taki sposób uziemienia instalacji elektrycznej jest dopuszczalny i czy się sprawdza? Pozdrawiam

Mateusz
Gość

Rozdział PEN na PE i N nie musi być w cale uziemiony. Bez tego uziemienia układ sieci i tak będzie poprawnie działać.

Cezary
Gość

Panie Radku! Niskie pokłony! Tłumaczone jak chłop krowie na miedzy 🙂 Bardzo przejrzyście i klarownie. Mam natomiast zagwostkę dotyczącą sposobu uziemienia w sieci TT i TN-C-S z uziemianiem punktu rozdziału.

Mieszkam w niewielkiej kamienicy na 1 piętrze. Sieć TN-C więc do kitu. Nie ma szans na modernizację od strony zarządcy. Dlatego działam na własną rękę żeby mnie pralka nie zabiła. Od skrzynki licznikowej pociągnąłem przewód 5-żyłowy do rozdzielnicy w mieszkaniu (mam 3 fazy, ale używam ich tylko do zasilenia ogrzewacza wody, reszta gniazdek jest 1-fazowa). Przewód PE musiałem zaizolować w skrzynce licznikowej więc wisi sobie w powietrzu. Finalnie więc do mieszkania wchodzą mi 3xL + N + PE (który jest bezużyteczny). Do skrzynki od strony mieszkania wchodzą przewody 3 żyłowe (L,N,PE) z gniazdek, 5 żyłowy (3L,N,PE) z ogrzewacza oraz 2 żyłowe z oświetlenia (niestety nie mogę ich w tej chwili wymienić).
W rozdzielni mam szynę N do której wpinam wszystkie N (łącznie z N z głównego przewodu zasilającego), oraz szynę PE do której wpinam wszystkie PE. Jednak szyna PE praktycznie wisi w powietrzu ponieważ nie jest nijak uziemiona.

To co chcę zrobić to wykonać uziom gdzieś przy fundamentach budynku i pociągnąć przewód do mojej rozdzielni w mieszkaniu w celu podpięcia go do szyny PE.

Pytanie:

1) Czy uzyskam sieć TT czy TN-C-S z uziemieniem punktu rozdziału? To jest dla mnie niejasne. No i czy w ogóle takie rozwiązanie jest poprawne. Dzięki 🙂

Patryk
Gość

To już wiem, czemu kiedyś lekko kopała mnie wanna (bojler się zepsuł :P) Świetny artykuł

Moriarty
Gość

Mnie od jakiegoś czasu kopie umywalka :V

Piotr
Gość

Powiem CI szczerze, że jestem w klasie elektrycznej i kompletnie mnie to nie przekonywało. Byłem zły na siebie. Ale dzięki tej stronie, założyłem specjalny zeszyt i uczę się w domu. Robię notatki które będą mi potrzebne do egzaminu. Dzięki wielkie i byle tak dalej!

Rafał
Gość

Świetnie to opisales i wyjaśniles. Dołączam do grona stałych czytelników.

Powód dla którego nie warto siedzieć na forach dla elektrykow typu elektroda, a powód dlaczego warto być tutaj jeśli potrzebujesz od czasu do czasu wykonac cos dla siebie lub wzbogacic wiedze jest chyba oczywisty 😉

Trzymam kciuki, dobra robota !

SEPowicz
Gość

Elektroda: a) doucz się, b) nie jesteś Jaśnie Panem Elektrykiem, Nie Masz SEP – won ignorancie, c) chcesz zrobić korespondencyjnie technikum? d) na pewno jesteś po liceum, e) i tak nie zrozumiesz, f) to pytanie sugeruje że interesujesz się czymś co nie jest przeznaczone dla ciebie – ban, g) najpierw naucz się rachunku liczb zespolonych.

Ten blog: Pytanie – odpowiedź. Dokładne, rzeczowa. miła.

Autorze – kłaniam się nisko.

Lukasz
Gość

Witam. Chcialbym sie dowiedziec czy musze robic uziemienie instalacji w domu jezeli w skrzynce przylaczeniowej przy drodze mam listwe na 5 przewodow a przylacze kablowe wedlug planu wykonalem przewodem czterozylowym. Czy mam polaczyc PE i N do jednego przewodu.

Piotr
Gość

Jeśli w domu jest doprowadzony przewód PEN i jest on rozdzielony na PE i N, a później już żaden odbiornik nie jest podłączony do PEN. Czy w takiej sytuacji można uznać, że w domu ma się instalację TN-S czy nadal TN-C-s? Czy sytuacja w której dom był remontowany i niektóre pokoje są wykonane z odzielonymi przewodami PE i N, a niektóre nie to TN-C-S?

Krzysztof
Gość

Jeżeli niektóre pokoje są wykonane z oddzielnymi przewodami PE i N, a niektóre nie to jest to TN-C.

Sławomir
Gość

czy przewód ochronny PE żółto–zielony jest dostarczony do domu razem z niebieskim i szarym ? pozdrawiam

kl0c3k
Gość

Znakomita stronka, gdzie wszystko jest wytłumaczone prosto i konkretnie. Dziękuję serdecznie i czekam na kolejne artykuły 🙂

PIOTR
Gość

Powinien byc przyznawany oskar w dziedzinie przekazywania wiedzy,jak by tak było to kazy komentaz pod artykułem był by do niego nominacją,dzieki well done.

Marcin
Gość

Świetny artykuł, bardzo szczegółowo i wyczerpująco opisany!

Łukasz
Gość

WOW – tak szczegółowego i wyczerpującego wyjaśnienia tematu uziemienia jeszcze nie widziałem. Szacunek – kawał dobrej roboty.

Marcin
Gość

Świetnie opisane, na wiele nurtujących mnie pytań w końcu znalazłem odpowiedź i co najważniejsze w bardzo przejrzystym języku. Gratuluję i życzę dalszego zapału, czekam niecierpliwie na kolejny artykuł 😉

Robert
Gość

Super artykuł?
Fajnie że znalazł się ktoś taki jak ty?doceniamy to i dziękujemy
oby tak dalej.

wpDiscuz