Kiedy wezwać elektryka na budowę?

Nadszedł ten moment. Czas w którym podjąłeś tę jedną jedyną, kluczową decyzję, która odmieni całe Twoje dotychczasowe życie. A na pewno kilka najbliższych lat. Będziesz budował dom! 🙂

Krok po kroku dążysz do realizacji celu.

Masz już działkę. Załatwiłeś pozwolenie na budowę.

Kupiłeś i adaptowałeś do swojej działki wymarzony projekt Twojego domu.

W międzyczasie dogadałeś się z dostawcami mediów. Przyjechała ekipa i wykonała przyłącze wody na budowie, a zakład energetyczny zainstalował skrzynkę przyłączeniową.

Na portalu z ogłoszeniami zamówiłeś rozdzielnicę budowlaną (artykuł) wraz z podłączeniem, a zakład energetyczny założył licznik energii.

Jest prąd jest woda, wszystkie sprawy papierkowe załatwione, więc można ruszać z budową.

Budowlańcy z polecenia wbili pierwszą łopatę i po 3 miesiącach zostawili dom w stanie surowym otwartym. W tym okresie po raz pierwszy (ale nie ostatni) dowiedziałeś się, że planowany budżet na budowę domu został przekroczony. Ale to nieistotne, show must go on!

Zamówione okna z lekkim poślizgiem zostały zamontowane. Jeszcze tylko załatwić drzwi z odzysku i upragniony Stan Surowy Zamknięty stanie się faktem.

Pora na instalacje. Trzeba wezwać:

• Speca od centralnego ogrzewania
• Instalatora wod-kan
• Elektryka
• Fachowca od rekuperacji…
• …być może też klimatyzacji
• Gościa od odkurzacza centralnego
• Ekipę od systemu alarmowego itp. itd.

Przyjeżdża elektryk, zapoznaje się z warunkami przyłącza i zadaje podstawowe pytanie:
Czy został wykonany uziom fundamentowy?
Robisz wielkie oczy, a następnie pytasz: „Czy jego brak stanowi problem?”

Po tym przydługim wstępie, przejdźmy do konkretów.

Zacznijmy od początku

Jak już zapewne wywnioskowałeś, wezwanie elektryka dopiero na etapie stanu surowego zamkniętego jest nieco spóźnione. Ustalmy uczciwie, że nie zamyka to żadnej drogi. Powoduje jedynie niepotrzebne komplikacje i zwiększenie kosztów.
A więc, elektryk powinien być wezwany przed rozpoczęciem budowy z co najmniej trzech powodów:

1. Najważniejszy czyli uziom i jego wykonanie.
2. Ustalenie lokalizacji rozdzielnicy głównej (tablicy elektrycznej).
3. Ustalenie lokalizacji wprowadzenia kabla zasilającego (WLZ) do domu.

1. Uziom

O uziemieniu i instalacji ochronnej w domu w zależności od układu sieci, pisałem przy okazji innego artykułu. Warto przeczytać tym bardziej, jeśli jesteś zupełnie zielony w tych sprawach.

Może się okazać, że ze względu na układ sieci elektrycznej, konieczne będzie wykonanie dodatkowego uziomu na terenie twojej działki. Dotyczy to układów sieci TN-C oraz TT. Informacje o układzie sieci znajdziesz w warunkach przyłączeniowych, które otrzymałeś od zakładu energetycznego.

Okej, a więc mamy układ TN-C czyli zasilanie bez wydzielonego przewodu ochronnego. Co teraz?

Teraz, w celu zapewnienia bezpieczeństwa domownikom, wykonujemy uziemienie. Dla przypomnienia, wykonanie uziemienia polega na położeniu drutu w ziemi, połączeniu go z instalacją elektryczną w domu i docelowo z każdym urządzeniem posiadającym metalową (przewodzącą) obudowę. To jest bardzo ważny element instalacji elektrycznej. Możesz wykonać uziom na trzy sposoby:

• Uziom otokowy
• Uziom pionowy / mieszany
• Uziom fundamentowy

1.1 Uziom otokowy

Wykonujesz wokół domu w odległości min. 1m od ściany zewnętrznej wykop o głębokości 0.8 – 1.0m. Układasz w nim bednarkę (płaskownik stalowy) ocynkowaną czyli płaski drut o wymiarach min. 30x3mm.

W jednym miejscu tak wykonanego otoku wokół domu, wyprowadzasz przy ścianie budynku pionowo drut, który łączysz z przewodem o przekroju 16mm² poprowadzonym z rozdzielnicy lub z tzw. głównej szyny uziemiającej.

Długość wykopu nie musi obejmować obwodu całego domu, aby uziom miał odpowiednią rezystancję. Jednak otok praktycznie gwarantuje nam bardzo dobre parametry uziomu.

1.2 Uziom pionowy / mieszany

Polega na wbiciu w ziemię pionowego pręta o średnicy 16mm i długości min. 1.5m. Problem w tym, że parametry takiego uziomu (a konkretnie jego rezystancja) będzie prawdopodobnie niewystarczająca.

Aby polepszyć ten parametr można wbić dłuższy pręt (odcinki prętów uziemiających można ze sobą łączyć) i/lub połączyć pręt z bednarką, która zostanie poprowadzona zgodnie z zasadami opisanymi powyżej czyli w wykopie na głębokości ok. 1.0m, na długości np. kilku metrów i zakończona kolejnym prętem wbitym w ziemię.
Możemy naturalnie poprawiać jakość uziomu wbijając większą liczbę „szpilek”  i/lub wydłużając odcinek bednarki.

1.3 Uziom fundamentowy

Jak sama nazwa wskazuje, uziom w postaci bednarki (nieocynkowenej) układa się w ławach fundamentowych przed ich zalaniem na całym obwodzie domu. Bednarka powinna być wyprowadzona w niedalekiej odległości od przyszłej rozdzielnicy (ew. głównej szyny uziemiającej).

Jest tutaj też opcja, aby jako uziom wykorzystać pręty zbrojeniowe fundamentu. Skoro i tak znajdują się w fundamencie to po co przepłacać? Jednak aby to rozwiązanie miało sens, pręty zbrojeniowe powinny być ze sobą zespawane, a nie jak to często bywa, skręcone drutem wiązałkowym, przez co powierzchnia styku poszczególnych prętów może być niewystarczająca dla celu skutecznej ochrony przed porażeniem.

Więcej technicznych szczegółów w temacie uziomu fundamentowego, również w połączeniu z instalacją odgromową, znajdziesz w tym artykule.

1.4 To który uziom wybrać?

Uziom otokowy czy pionowy, można spokojnie wykonać na prawie każdym etapie budowy domu. Dlaczego więc podskórnie chcemy tak bardzo uziomu fundamentowego?

1. Niższe koszty – Zalanie bednarki w wykopanej tak czy inaczej ławie fundamentowej to dużo niższy koszt niż wykonanie osobnego wykopu o długości kilkudziesięciu metrów w późniejszym etapie.
2. Dobre parametry uziomu – kilkadziesiąt metrów drutu zalanego trwale w ławach fundamentowych zapewnia skuteczną ochronę.
3. Wyprowadzenie uziomu wewnątrz domu – ekipa budowlana wyprowadza uziom w najkorzystniejszej lokalizacji wewnątrz domu. Im krótszy odcinek od rozdzielnicy do uziomu tym skuteczniejsza ochrona np. przed przepięciami.
4. Nie zawracasz sobie głowy ew. problemem uszkodzenia innych instalacji (np. wod-kan) podczas wykonywania wykopu wokół domu przez koparkę.

1.5 Uwagi

Dodatkowa uwaga odnośnie układu sieci. Jeśli zakład energetyczny zapewnił w skrzynce przyłączeniowej układ TN-S, to wykonanie uziomu nie jest już konieczne (chyba że planujesz wykonać instalację odgromową, to uziomu nie unikniesz), ale z drugiej strony, nie zaszkodzi. Im więcej połączeń z ziemią (o dobrych parametrach) w instalacji ochronnej tym lepiej.

Pytanie jakie się tutaj nasuwa: Dlaczego budowlańcy z automatu nie wykonują uziomu fundamentowego?

Bo nie muszą. Po co mają sobie dokładać roboty jeśli nie ma uziomu w projekcie budowlanym? Nawet jeśli tej roboty jest stosunkowo niewiele w przypadku uziomu fundamentowego, to zawsze jest to dodatkowe zadanie i problem, którego projektant nie raczył ująć i opisać (nie jest to zawsze wymagane).

2. Lokalizacja rozdzielnicy

Kolejną sprawą, którą warto rozważyć, gdy na działce są jeszcze chwasty, jest umiejscowienie rozdzielnicy w domu.
Na rysunku projektu budowlanego najczęściej ją znajdziesz, natomiast adaptacja, korekty ścianek działowych, wielkość rozdzielnicy i inne uwarunkowania mogą sprawić, że zaproponowana przez projektanta lokalizacja nie będzie optymalna.

No dobra, ale po co nam wiedzieć gdzie będzie skrzynka rozdzielcza, gdy ścian jeszcze nie ma?

Z dwóch powodów:

1. Wspomniałem to już przy okazji uziomu fundamentowego. Możesz wyprowadzić jego zakończenie zaraz przy rozdzielnicy, a żeby to zrobić musisz wiedzieć, gdzie ona się będzie znajdować.
2. Wykonanie przepustów w stropie dla przewodów poprowadzonych pomiędzy rozdzielnicą, a obwodami na piętrze. Ten punkt szczególnie dotyczy budynków, których strop będzie wykonany ze zbrojonego betonu. Jeżeli na etapie stawiania stropu, budowlańcy przygotują przepusty, to znacznie ułatwi to późniejszą pracę wykonawcy instalacji elektrycznej.
   Wykonanie przepustu polega np. na wstawieniu rur PCV w odpowiednich miejscach przed zalaniem betonem, Rzeźbienie w 18 cm zbrojonym betonie to może nie jest jakaś czarna magia, ale trochę czasu zabiera. Zdecydowanie.

3. Którędy kabel zasilający WLZ?

Znając lokalizację rozdzielnicy i miejsce złącza z licznikiem, możemy zaplanować trasę kabla zasilającego dom. Ekipa budowlana może w prosty sposób w miejscu wprowadzenia kabla wykonać przepust kablowy na etapie zalewania fundamentów i wykonywania posadzki. Ma to swoje zalety.

1. Brak konieczności wykonywania przewiertu wiertłem o przekroju 30mm i długości 40-50 cm.
2. Przepust od strony zewnętrznej może być wyprowadzony 20-30 cm poniżej powierzchni gruntu (albo i głębiej). W przypadku wykonywania przewiertu podobny efekt jest możliwy do uzyskania, ale wymaga mocnego sprzętu, długiego wiertła i… czasu.

Elektryk elektrykiem, ale może zastanawiasz się nad wykonaniem pewnych czynności samodzielnie?
W kursach online Domowej Elektryki pokazuję na przykładach rzeczywistego domku m.in.:

• Jak podzielić instalację na obwody,
• Jak dobrać zabezpieczenia w rozdzielnicy i z czym to się wiążę
• Jak podłączyć każdy typ łącznika i przycisku wraz ze schematami
• Jak wykonać rozdzielnicę od A do Z

Podsumowanie

Wniosek jest jeden: elektryk powinien więc pojawić się na Twojej działce zanim budowa się zacznie. W artykule starałem się opisać temat na tyle szczegółowo, żebyś wiedział o co chodzi i pewne sprawy potrafił przedyskutować z budowlańcami nawet bez wsparcia elektryka. Jednak czasem warto doczytać lub dopytać doświadczonej osoby, żeby potem nie było niepotrzebnych problemów. A więc ustalamy:

• Konieczność i sposób wykonania uziomu fundamentowego (w przypadku planowanego montażu instalacji odgromowej należy wykonać dodatkowe punkty przyłączeniowe – patrz artykuł). Jeżeli interesuje Cię szczegółowa teoria w tym temacie, warto poczytać też bezel.
• Lokalizację domowej rozdzielnicy. Gdy już to wiemy, uzgadniamy z ekipą położenie przepustów w stropie i miejsce wyprowadzenia uziomu fundamentowego.
• Lokalizację przepustu dla kabla zasilającego.
• Przekrój kabla zasilającego. Nie wspomniałem o tym w poprzednich akapitach, ale to też warto ustalić jak najwcześniej. Możesz wtedy na etapie podłączania erbetki kupić kabel o docelowym przekroju i długości, następnie połączyć za jego pomocą erbetkę ze złączem. Dzięki temu odpada w późniejszym czasie wprowadzanie docelowego kabla zasilającego (WLZ) do złącza i usuwanie tymczasowego który zasilał jedynie erbetkę. Pisałem o tym w artykule o erbetce.

I to by było na tyle. Jeżeli spodobał Ci się artykuł, kliknij proszę lajka, zostaw komentarz, udostępnij dalej (na cokolwiek masz w tej chwili ochotę 🙂 ). Poza tym wszelkie komentarze (merytorczne) jak zawsze mile widziane. 🙂