Dokonując zakupu przewodów jedno lub wielożyłowych na napięcie przemienne czyli takie, które posiadamy w domowych gniazdkach elektrycznych, otrzymujemy określoną liczbę miedzianych żył oplecionych podwójną (w przypadku wielożyłowych przewodów) warstwą izolacji:

  • izolacja żyły przewodu (różne kolory) – izolacja wewnętrzna
  • izolacja wszystkich żył przewodu (najczęściej kolor biały) – izolacja zewnętrzna

Kolory izolacji wewnętrznej przewodów są nieprzypadkowe i celem niniejszego artykułu będzie omówienie roli przewodów o określonym kolorze.

W instalacjach elektrycznych napięcia przemiennego przewody dzielimy na 3 rodzaje:

  • przewód fazowy – oznaczenie L (jeśli jest więcej faz to L1, L2, L3)
  • przewód neutralny – oznaczenie N
  • przewód ochronny – oznaczenie PE
Uwaga!
Poniższy artykuł opisuje znaczenie kolorów przewodów w elektryce, w oparciu o panujące obecnie standardy.
W starszym budownictwie oraz w instalacjach wykonywanych przez „kreatywnych” elektryków, przewody danych kolorów mogą mieć inne znaczenie i należy mieć to zawsze na uwadze.

Przewód fazowy L

Przewod_L

Przewód ten najczęściej jest koloru brązowego lub czarnego ale równie dobrze może być czerwony, szary, biały… Jest to zależne od ilości żył w przewodzie i producenta tegoż przewodu. W zasadzie jedynymi zabronionymi kolorami dla przewodu fazowego jest kolor niebieski i żółto-zielony. Przewody fazowe są bezpośrednio połączone z cewką transformatora. W przypadku domów w Polsce oznacza to, że napięcie elektryczne względem ziemi na przewodzie tego rodzaju wynosi 230V.

Dotknięcie części przewodzącej (czyli po prostu druta) przewodu fazowego podpiętego do sieci zasilającej skutkuje najczęściej porażeniem prądem elektrycznym. Zatem zanim zbliżysz się do „Fazy” upewnij się, że wyłącznik nadprądowy / bezpiecznik jest wyłączony (kilka słów o wyłączaniu wyłączników nadprądowych w domowej rozdzielnicy i podpinaniu przewodów elektrycznych w praktyce, przeczytasz w artykułach o gniazdku elektrycznym i o wyłączniku światła).

Przewód neutralny N

Przewod_N

Przewód neutralny N oznaczany jest kolorem niebieskim. Jest to przewód, który podobnie jak przewód fazowy, jest niezbędny do poprawnego funkcjonowania urządzenia elektrycznego. Na tym jednak podobieństwa pomiędzy przewodami się kończą.

Przewód N jest połączony z punktem neutralnym transformatora sieci energetycznej i uziemiony, co oznacza, że napięcie elektryczne względem ziemi powinno wynosić 0V. W efekcie, dotknięcie przewodu neutralnego nie będzie (w teorii) skutkowało porażeniem prądem elektrycznym (więcej o porażeniu prądem piszę w artykule Słów kilka o… elektryczności cz. 3)
Użyłem określenia „w teorii” ponieważ zawsze trzeba zachować ostrożność jeśli chodzi o prąd elektryczny. Nie zawsze wiadomo w jaki sposób elektryk wykonał instalację, czy w sposób zgodny z obowiązującymi normami, czy w pewnych kwestiach poszedł na skróty.

Więcej wiedzy w tematyce elektryki i elektroinstalacji znajdziesz w Akademii Elektryka.

Przewód ochronny PE

Przewod_PE

Przewód ochronny jest oznaczony tylko i wyłącznie kolorem żółto-zielonym. Jak sama nazwa wskazuje, ma zadanie chronić. Przed kim i kogo/co? 🙂 . Oczywiście człowieka przed porażeniem prądem elektrycznym.

Przewód ochronny jest połączony z:

  • ziemią – dosłownie, główny przewód ochronny „wychodzący” z mieszkania / domu kończy się na drucie lub bednarce (stalowy płaskownik) zakopanej w ziemi
  • w przypadku braku wyprowadzonego połączenia z ziemią, przewód ochronny jest połączony z przewodem neutralnym N w rozdzielnicy bezpiecznikowej w mieszkaniu (lub w każdym gniazdku elektrycznym osobno, gdy w całym mieszkaniu nie ma poprowadzonych przewodów ochronnych – dotyczy to głównie budownictwa starszego typu).

Należy tutaj zaznaczyć, że podpięcie przewodu PE np. do gniazdka, nie jest wymagane do prawidłowego funkcjonowania urządzenia elektrycznego podłączonego do ww. gniazdka. Jak już jednak ustaliliśmy, przewód ochronny nie jest dla urządzeń tylko dla ludzi. Przewód ten jest najczęściej połączony od wewnętrznej strony urządzenia z elementami, które są w zasięgu ręki człowieka czyli np. metalową obudową.
Jeśli urządzenie ulegnie uszkodzeniu (np. przewód fazowy dotknie obudowy od wewnątrz) i na obudowie pojawi się napięcie (potencjał) elektryczne, w tym przewodzie zacznie płynąć prąd po linii najmniejszego oporu (czyli w przewodzie) do ziemi.
Gdy przewód ochronny nie będzie podpięty, jeśli człowiek dotknie obudowy to właśnie on będzie stanowił linię najmniejszego oporu!

Gdy w przewodzie brakuje określonego koloru

Może się zdarzyć i tak, że w zakupionym przewodzie elektrycznym brakuje koloru, który chcemy wykorzystać w instalacji elektrycznej np. koloru niebieskiego. Co wtedy?

4zyly
4 kolory – brak niebieskiego

Bierzemy żyłę innego koloru np. szarą i podpinamy ją do przewodu neutralnego i:

  • zapominamy o sprawie 🙁 . To nie jest poprawne postępowanie. Gdy za jakiś czas będzie trzeba wykonać pewne przeróbki w instalacji, możemy się mocno zdziwić co jest grane, nie mówiąc już o tym, że prace te może wykonywać osoba spoza kręgu wtajemniczenia.
  • bierzemy w dłoń taśmę izolacyjną o kolorze, który nas interesuje (tutaj niebieski) i oznaczamy przewód po obu jego końcach. Dzięki temu zachowamy ład i porządek. 🙂
Prawidłowe oznaczenie przewodu N (szary)
Prawidłowe oznaczenie przewodu N (szary)

A co z prądem stałym?

Zasilacz
Zasilacz – po jednej stronie 3 przewody (L, N i PE), po drugiej 2 („+” i „-„)

Jeśli chodzi o kolory przewodów w przypadku prądu stałego to wygląda to następująco:

  • przewody z potencjałem „+” są najczęściej koloru czerwonego
  • przewody z oznaczeniem „-” są najczęściej koloru czarnego lub niebieskiego

Podsumowanie

Krótkie acz treściwe.
Prąd przemienny:

  1. Przewód fazowy L – brązowy, czarny, czerwony, szary, biały (na tym przewodzie jest napięcie elektryczne).
  2. Przewód neutralny N – niebieski
  3. Przewód ochronny PE – żółtozielony

Prąd stały:

  1. Przewód z potencjałem „+” – czerwony
  2. Przewód z potencjałem „-” – czarny lub niebieski

Drukuj

Dodaj komentarz

39 komentarzy do "Kolorowe przewody i ich znaczenie"

Powiadom o
avatar
Sortuj wg:   najnowszy | najstarszy | oceniany
Zbigniew
Gość

Uważam, że przewód fazowy – jako będący pod napięciem – nie powinien być oznaczony nigdy kolorem szarym, ponieważ barwa popielata jest taka sama (lub zbliżona) do koloru tynku, zaprawy murarskiej, ścian betonowych, czyli NIE KONTRASTUJE z elementami budowlanymi. Przez to można np. kując w ścianie nie zauważyć przewodu fazowego (pod napięciem), przebić izolację (lub przewiercić) i porażenie gotowe. Dlatego też najlepszym oznakowaniem jest kolor jaskrawy, dobrze kontrastujący z szarością tynków, betonu, a więc czerwony (najlepiej jaskrawoczerwony – cynober) a czarny i brązowy stosować wtedy, gdy są 3 fazy i trzeba je rozróżnić (każdy przewód w innym kolorze). Tak więc dla przewodu fazowego kolor czerwony (jaskrawy – nie bordo) powinien być podstawowy (bordo raczej dla + dla prądu stałego).

Mariusz
Gość

Witam. Nie znalazłem artykułu o rodzaju przewodów to zapytam tutaj. Czy dużym błędem jest układanie przewodów YDYp na zewnątrz budynków. Już je zakupiłem i część położyłem i dopiero teraz przeczytałem że na zewnątrz budynków powinno się układać przewody typu YKY. I jeszcze zapytam czy przewody na zęwnątrz należy układać lużno czy można naciągać żeby przylegały dobrze do ściany ? Naciągniętym nie powinno nic złego się stać podczas dużego mrozu ?

Zbigniew
Gość

A propos kolorów przewodów, to uważam, że powinno się coś sprecyzować. Mianowicie, przewód fazowy (L), nie powinien być pod żadnym pozorem oznaczony kolorem szarym, albowiem jest to przewód, którego dotknięcie grozi PORAŻENIEM, a kolor szary (zwłaszcza jasnoszary -popielaty) nie kontrastuje z zaprawą tynkarską, betonem i innymi materiałami budowlanymi, stąd też może być (dla osób o gorszym wzroku) słabo widoczny. Stąd też uważam, że powinno się dążyć do tego, by przewód fazowy (L) powinien być -w miarę możliwości – oznaczony kolorem CZERWONYM i to jaskrawym, jasnoczerwonym (nie bordo – ciemnoczerwony to raczej dla przewodu dodatniego dla prądu stałego). Izolacja jaskrawoczerwona jest najbardziej widoczna (dobrze kontrastuje z materiałami budowlanymi: beton, zaprawa murarska, tynkarska…) a kolor czerwony jest kolorem ostrzegawczym. Czyli gdy przewód fazowy jest jeden (instalacja jednofazowa) powinien być CZERWONY (jaskrawy) a w przypadku instalacji 3-fazowej powinny być :czerwony, brązowy, czarny (brązowy też nie jest optymalny, gdyż z pewnymi materiałami może słabo kontrastować). Neutralny – jak jest obecnie -NIEBIESKI (jasny). Co do prądu stałego, to czerwony (ale ciemniejszy) +, niebieski (ciemny -nawet granatowy; ale nie czarny) -.
W każdym razie szary (popielaty) kolor izolacji przewodu fazowego nie powinien być dopuszczalny (na tle pewnych elementów budowlanych, szczególnie tynków, ścian betonowych, zaprawy murarskiej, tynkarskiej itd. może być źle widoczny). Najlepiej widoczny byłby czerwony (jasny).

rob
Gość

witam, na którym próbowka powinna się palić na jednym kolorze brązowym czy niebieskim, bo u mnie palą się dwie

Konrad
Gość

W Wielkiej Brytanii stare kolory to : fazowy – czerwony , neutralny – czarny. Po unifikacji z normami europejskimi odpowiednio brązowy i niebieski. I pytanie – czy w Polsce nie stosuje się norm unijnych przy kolorach przewodów, czy nie jest to obowiązkowe?

slayer74
Użytkownik

Poboczny tematy
1. Jak zwijać przedłużacze:
I sposób – w stylu jak oczka w swetrze – rozwijanie jakby pruć sweter 🙂
http://www.spryciarze.pl/zobacz/jak-zwijac-przedluzacze-ogrodowe)
II sposób – nawijanie na łokciu podwójnie złożonego przedłużacza
https://www.youtube.com/watch?v=EXSE7S6JN1s
2. Jak rozwijacie przewody z krążka aby unikać skręcania?
http://ise.pl/forum/o-elektryce-elektrykach-i-nie-tylko/jak-rozwijacie-przewody-z-krazka-aby-unikac-skrecania-10430

Adam
Gość

Mam zgrzyt ze ściany wychodzą mi 4 kable, chcę podłączyć na zewnątrz led z czujką ruchu ale tam jest kostka na 3 kable, po drodze mam przełącznik, pojedyńczy, jak to podłączyć żeby led działał czujka ruchu albo całkiem wyłączony ? Ew druga wersja zmieniam przełącznik na 2 przyciskowy i jak podłączyć led, całkiem wyłączony (oba oba przyciski), jeden przycisk działa na czujce ruchu, drugi przycisk na stałe zapalone. Da się to jakoś, największy problem to te 4 kable ze sciany a 3 w lampie. 🙁

Radecki
Gość

Witam,

Kupiłem kinkiet. Podłączyłem przewody wg kolorów i po pstryknięciu światła wywala bezpiecznik główny w skrzynce. Co może być przyczyną?

Krzysztof
Gość

W takim wypadku należy sprawdzić, czy zwarcie jest na kinkiecie czy żarówce. Oczywiście wcześniej trzeba sprawdzić, czy nie ma zwarcia na przewodach doprowadzonych do kinkietu.

Michał
Gość

witam mam pytanie czy wg tego schematu gdy nie mam przewodu niebieskiego w kablu 4x4mm2 a mam miec podlaczone 3 fazy i N od licznika do rozdzielni to moge uzyc koloru zolto zielonego oczywiscie oznaczonego tasma na niebiesko czy poprostu szukac nowego kabla z odpowiednimi kolorami w sklepie ?

arek
Gość

Witam, mam pytanie – jesli przewod n jest uziemniony w transformatorze to zwarcie fazy i n spowoduje przeplyw ogromnego pradu do ziemi i odciecie na bezpieczniku? Dlaczego ten sam prad nie ucieka do ziemi, gdy podlaczony jest odbiornik (tzn. czemu prad ‚idzie’ tylko do odbiornika a nie ‚ucieka’ tez do ziemi)?

Andrzej
Gość

„Przewód neutralny N oznaczany jest kolorem niebieskim. Jest to przewód, który podobnie jak przewód fazowy, jest niezbędny do poprawnego funkcjonowania urządzenia elektrycznego” – BZDURA! Np. silnik 3-fazowy takiego nie potrzebuje.

tw Bolek
Gość

Publikacja traktuje o obwodzie jednofazowym i zakłada pewną dozę inteligencji u czytającego ze zrozumieniem. Nie jest to ogólna teoria wszystkiego.

slayer74
Gość

Powinno być zmienione np. na takie zdanie: Przewód neutralny N oznaczany jest kolorem niebieskim. Jest to przewód, który podobnie jak przewód fazowy, jest niezbędny do poprawnego funkcjonowania urządzenia elektrycznego w instalacjach jednofazowych 230V. Nie zawsze występuje w instalacjach 3 fazowych np. silnik 3-fazowy takiego nie potrzebuje.

Witold
Gość

a ja mam pytanie, jak ustalić który przewód jest który… mam czterożyłowy, który niestety ma te same kolory. jak ustalić który jest który na obydwu końcach przewodu ???

slayer74
Użytkownik

Musisz mieć miernik z testem ciągłości obwodu czyli dźwiękową sygnalizację przewodzenia lub z funkcją omomierza (pomiar oporu elektrycznego) . Wystarczy że podłączysz przewody pomiarowe do zacisków i wybierzesz przełącznikiem obrotowym funkcję „buzzer”. Po zwarciu końcówek powinieneś usłyszeć dźwięk, który znika po rozwarciu. W ten sam sposób mierzysz ciągłość obwodów dotykając odpowiednimi końcówkami mierzone obwody. Jeśli jest to ta sama żyła przewodu usłyszysz własnie ten dźwięk i pomiar oporu elektrycznego równy (lub prawie równy) zeru na wyświetlaczu. W Twoim przypadku trzeba by było jeszcze jakoś oznaczyć obydwa końce każdej żyły przewodu np. za pomocą taśmy izolacyjnej różnych kolorów, za pomocą pisaka robiąc kropki, kreski, cyfry itp. Jeśli miedzy dwoma żyłami jest też przejście to znaczy ze jest zwarcie, jeśli wychodzi na to że dana żyła nie ma przejścia to znaczy ze jest przerwana. Z ciekawości co to za przewód:używany będzie do napięcia 230V/400V? Możesz zamieścić fotkę?

https://www.youtube.com/watch?v=6xwST2LSB08

slayer74
Użytkownik

Rodzaje i oznaczenia przewodów elektrycznych
http://www.gdzie.pl/mczakan/02_klasyfikacja%20przewodow.pdf

Mateusz
Gość

Cześć,
fajny artykuł, gratuluję. Ale tak na marginesie, proszę o informację jakie są skutki podpięcia fazy pod nautral w transformatorze (na neutrala do fazowego wpięcia)? „Fachowcy” tak zrobili u mnie. Raz działało, raz nie. Teraz zamieniłem wpięcia i działa… częściej niż przedtem 😉
I do czego służy, jak się nim posługiwać ADJ V+ w transformatorze?

Zbigniew
Gość

Ja uważam, że powinno się zalecać, by przewód fazowy miał kolor czerwony (jasny -nie bordo), aby ostrzegał, ze jego dotknięcie jest niebezpieczne), ew. czarny czy brązowy (ale zalecany czerwony). Natomiast przewód + prądu stałego (zwykle niskie napięcie) powinien być czerwony – nieco ciemniejszy (karmin lub prawie bordo). Tak samo przy prądzie przemiennym neutralny – niebieski (jasny) a w prądzie stałym minusowy (-) niebieski (ciemniejszy – może być granat). Oczywiście jak jest prąd 3-fazowy, to każda z faz powinna mieć inny kolor: czerwony, czarny, brązowy. Oczywiście kolory nie powinny zwalniać od sprawdzenia obecności napięcia za pomocą odpowiedniego przyrządu.

Michał
Gość

Wg norm IEC należy stosować dla faz L1, L2, L3 odpowiednio kolor brązowy, czarny i szary (bardzo upraszcza to prawidłowe podłączenie gniazd trójfazowych co w Polsce niestety bardzo kuleje i każde gniazdo podłączane jest inaczej a rodzi to potem problemy i wymusza późniejsze przeróbki bo maszyny nie działają tak jak trzeba). Dla obwodów jednofazowych z kolei żyła fazowa powinna być brązowa. Faza była czerwona w UK w czasach jeszcze przed harmonizacją norm.

Dawid
Gość

mam pytanie dot. podłaczenia lampy sufitowej, bo piszecie ze kolor czarny czerwony brazowy to fazowe, a u mnie w mieszkaniu ze sicany wychodza dwa czarne i dwa czerwone… a w nowej lampie mam tylko własnie brazowy fazowy i neutralny niebieski. Jak to podłaczyć ?

włodek
Gość

przewód neutralny też może porazić jeśli dotkniemy go z niewłaściwej strony, dlatego ostrożność jest wskazana zawsze.

harding
Gość

z niewłaściwej strony?

Marcin
Gość

Bardzo dobrze wyjaśnione w szczególności dla osób podlaczajacych kable po raz pierwszy. A umówmy się nie każdy jest elektrykiem

Mateusz
Gość

Przewód fazowy ma też inne oznaczenia np:
R, S, T lub A, B, C.

slayer74
Gość

R,S,T – z tego co pamiętam to stare oznaczenie zasilania trójfazowego tzw. „siła” funkcjonujące do lat 90-tych, wtedy już wchodziło oznaczenie L1, L2, L3 – liczby zapisywane są dolnym indeksem jak wzory chemiczne

Kolory przewodów w tablicy rozdzielczej np. w Niemczech są uregulowane w następujący sposób:
L1 – brązowy
L2 – czarny
L3 – szary
Przewód neutralny N- niebieski
Przewód ochronny PE-żólto-zielony
Niektórzy elektrycy w Polsce przy montażu stosują kolejność:czarny, brązowy, szary.

Kolory przewodów fazowych w instalacjach trójfazowych do oznaczania szyn w rozdzielni, przewodów na słupach średniego i wysokiego napięcia, jednym słowem w tej „mocniejszej” energetyce. :
Faza L1-żółty
Faza L2-zielony
Faza L3-fioletowy
Przewód neutralny N- niebieski
Przewód ochronny PE-żólto-zielony
Przewód ochronno-neutralny PEN żółto-zielono-niebieski

Przemysław
Gość

„Po linii najmniejszego oporu”, a nie po „najmniejszej linii oporu”. Poza tym świetny blog, właśnie czegoś takiego potrzebowałem. Każdy artykuł rozjaśnia mi mnóstwo rzeczy, o których warto wiedzieć. Na dodatek wszystko jest w jednym miejscu.

Mateusz
Gość

Jeżeli chodzi o brak żyły o odpowiednim kolorze to z izolacją bywa różnie. Jeżeli mogę się podzielić doświadczeniem to preferuje oznaczanie żyły termokurczką (jest trwała i świadczy o celowym działaniu). Generalnie użycie takiego przewodu w instalacji domowej (w przypadku obwodów 1f) świadczy o wykonaniu instalacji przez elektryka materiałami jakimi ma pod ręką, bo raczej taki układ kolorystyczny żył służy do zasilania np. silników 3f

wpDiscuz