Hej! Poniżej kolejna sesja pytań czytelników i moich odpowiedzi. 🙂
1. “Wskutek silnego wiatru zerwało przewody (trzy fazowe, jeden zerowy pozostał). Elektrycy popełnili błąd podpinając pod przewód zerowy fazę. Spowodowało to zniszczenie kilku urządzeń AGD i spalenie instalacji tzw. siły. Instalacja jest z lat komunistycznych, nie posiada uziemienia (przyp. autora – układ TN-C)  (zero jest zmostkowane, na pozostałych fazach są bezpieczniki). W związku z powyższym:
a. Czy gdyby instalacja miała uziemienie doszłoby do jej zniszczenia?
b. Jeżeli uziemienia nie było, to czy mogła się spalić wskutek złego (zbyt małego) przekroju przewodów (to sugerował pracownik PGE).”

Na pierwszy rzut oka wyglądało na to, że to co się stało u czytelnika nie ma związku z instalacją ochronną, która służy przede wszystkim ochronie użytkownika instalacji, a nie do tego, żeby korygować błędy elektryków.

Przypuszczam że poprzez zamianę przewodu fazowego i neutralnego mogła się wydarzyć rzecz następująca:
Na niektóre urządzenia zamiast 230V, zostało podane napięcie 400V przez co urządzenia uległy uszkodzeniu.

 

Na rysunku po lewej widzimy prawidłowe podłączenie przewodów. Urządzenie podłączone do gniazdka (pralka) jest zasilone prawidłowym napięciem 230V.
Po prawej stronie natomiast mamy rysunek na którym elektryk w którymś miejscu zamienił przewody. Nie wiemy dokładnie gdzie tego dokonano, przy transformatorze czy skrzynce przyłączeniowej (licznikowej), ale nie jest to w tej chwili istotne. Urządzenie w takim przypadku dostaje napięcie 400V i sprawa załatwiona.
Jak pewnie zauważyłeś na przewodzie ochronnym i zarazem na obudowach urządzeń w takim przypadku pojawił się potencjał 230V, z czego też warto sobie zdawać sprawę.

Przy wymianie maili pojawiły się jednak nowe informacje:

“W momencie podłączenia bezpieczniki na wszystkich trzech fazach były wykręcone, a zero było zmostkowane. Faza poszła więc przez zero i spowodowała to, że instalacja zaczęła się palić. Naprawdę palić, ponieważ czuć było spaleniznę. Przy okazji spalił się ogrzewacz wody na trzy fazy.”

Nie wiemy z czym zero było tak naprawdę zmostkowane. Niewykluczone jednak, że gdyby elektryk nie popełnił błędu, sytuacja wyglądałaby tak:

Bez względu na ilość faz i faktyczną ilość złącz w ogrzewaczu, urządzenie to na pewno posiada zacisk PE do którego, z racji braku wydzielonego przewodu ochronnego, został podłączony przewód neutralno-ochronny PEN.

Tak więc, gdyby wszystko byłoby ok, fazy byłyby rozłączone, a więc ich potencjał byłby na poziomie 0V, a na przewodzie PEN również byłoby 0V.

Po zamianie jednak, rozłączono dwa przewody fazowe i przewód neutralny. Jako, że przewodu ochronnego (a taką rolę pełni również przewód PEN) nie można rozłączać w instalacji, także “za jego pomocą” podano potencjał 230V na obudowę.

Tylko co z tego, skoro prąd nie ma dokąd płynąć? Skąd ten swąd palonego urządzenia? Coś musi zamknąć obwód, żeby prąd płynał.

Przypuszczam, że urządzenia które się popaliły (lub okablowania je zasilające) musiały być w jakiś sposób połączone z ziemią. W starych instalacjach w taki sposób dodatkowo uziemiało się niektóre urządzenia, kuchenki, ogrzewacze, bezpośrednio łącząc ich obudowy np. z instalacją wod-kan. W przypadku ogrzewacza takie połączenie prawdopodobnie istniało fabrycznie wewnątrz urządzenia.
A że najczęściej przewód neutralny nie jest nigdzie zabezpieczony to prąd mógł płynąć aż się usmażyło.

Czy użytkownik mógł coś zrobić, żeby się przed taką sytuacją zabezpieczyć?

Mógłby zlikwidować połączenia urządzeń z ziemią “na dziko”. To jednak nie rozwiązałoby problemu pojawienia się potencjału na obudowach urządzeń. Poza tym w przypadku ogrzewacza ta operacja niekoniecznie byłaby możliwa.
Mógłby rozłączyć zasilający przewód neutralny w rozdzielnicy do czasu ustalenia czy wszystko jest w porządku, ale namierzenie takiego przewodu niekoniecznie może być proste, trzeba najpierw poznać układ, także to może nie być prosta droga szczególnie dla kogoś nieobeznanego w temacie.
Modernizacja instalacji byłaby dobrym rozwiązaniem, poczynając choćby od wykonania uziomu i doprowadzenia go do swojej rozdzielnicy. To wymaga pewnych środków, ale jak widać nie ma tutaj prostego wyjścia z sytuacji.

Tu przede wszystkim jest sprawa dla elektryka, który powinien się zabezpieczyć przed pomyłką (może się zdarzyć każdemu) i uziemić przewód neutralny przed podaniem napięcia. Choć zdaję sobie tutaj sprawę, że czasem łatwiej powiedzieć niż wykonać.

Czy w nowoczesnej instalacji z wydzielonym przewodem ochronnym coś takiego mogłoby nastąpić?

W pewnych przypadkach mógłby płynąć prąd do ziemi, ale zabawa skończyłaby się na rozdzielnicy (układ TN-C-S), i prąd nie płynąłby po całym domu w “poszukiwaniu ujścia” do ziemi.
Ponadto, w przypadku gdy do domu doprowadzony jest już wydzielony przewód ochronny, warto się zastanowić nad rozłącznikiem głównym w rozdzielnicy, który rozłączyłby również przewód neutralny.

Więcej niuansów i sposobów właściwego wykonania połączeń zarówno w jednofazowej jak i trójfazowej rozdzielnicy, znajdziesz kursie, który jest na etapie realizacji. Zostaw swojego maila, a dowiesz się pierwszy o premierze kursu “Zbuduj Swoją Rozdzielnicę“.

.

 

2. “Przymierzam się do wymiany instalacji w starym budynku 4 rodzinnym.
Już wcześniej wymieniona została Wewnętrzna Linia Zasilająca budynku aż do zasilania szafy licznikowej 3 fazy 4x10mm².
Jednak budynek nie został dodatkowo uziemiony i tym samym nie rozdzielono przewodu PEN. Do mieszkania od licznika doprowadzono nowy przewód zasilający 5x4mm². Zatem można by zwrócić się do zakładu energetycznego o zasilanie 3 fazowe.
Jestem na etapie wymiany rur kanalizacyjnych i pomyślałem czy przy okazji nie wkopać uziom 2m połączyć go bednarką i bednarkę zakończyć w piwnicy przy przyłączu wody i gazu. Połączyłbym również do niej wszelkie rury co dodatkowo by je uziemiło.
Chciałem pociągnąć przewód uziemiający 10mm² do szafy licznikowej jednak wymagałoby to położenia korytek na korytarzu na co nie dostałem zgody mieszkańców ( “nie jest im to potrzebne nikt nie ma w instalacji RCD”). A że mieszkanie jest bezpośrednio nad piwnicą, nie ma problemu by przewód uziemiający podciągnąć bezpośrednio do nowej skrzynki rozdzielczej.
Mam jednak wątpliwość czy w mojej skrzynce powinienem nowy przewód uziemiający biegnący od uziomu połączyć z przewodem neutralnym N, a następnie przed RCD je rozdzielić czy może jednak nie łączyć już nowego uziomu z przewodem N?

Nowe uziemienie możesz połączyć razem z listwą przewodów neutralnych. Możesz doprowadzić kabel uziemiający bezpośrednio do rozdzielnicy w Twoim domu i podpiąć pod listwę przewodów ochronnych. A następnie połączyć listwę przewodów ochronnych i neutralnych. Wykonasz w ten sposób układ TN-C-S z uziemieniem punktu rozdziału.

Łączenie obu listw (neutralnych i ochronnych) w tym przypadku jest ok, ponieważ zabezpiecza w przypadku uszkodzenia zarówno przewodu neutralnego, jak i uziemienia (z biegiem lat jakość uziemienia prawdopodobnie będzie się stopniowo pogarszać).

Swoją drogą ciekawe podejście mieszkańców. Przewód ochronny przydaje się nie tylko wtedy, gdy w domu zainstalowane są wyłączniki różnicowoprądowe. Poza tym, remonty się zdarzają….

Więcej o układach zasilania, przewodzie ochronnym itp. tutaj.

 

3. “Mam pytanie dotyczące podłączenie taśmy RGB . Chciałbym zrobić u dziecka w pokoju podsufitowe oświetlenie z taśmy RGB to jest jakieś 8m długości i nie do końca wiem jak połączyć taśmę aby jednolicie świeciła . Aby początek jak i koniec świecił jednakowo . Bardzo proszę o pomoc , może jakiś schemat .”
 Jak rozumiem zasilacz i sterownik RGB jest odpowiedniej mocy do zasilenia takiej taśmy? Pamiętaj, żeby zawsze to policzyć, moc jaką pobiera taśma LED zawsze jest podawana w ilości watów na każdy metr taśmy.
Powinno wystarczyć zasilenie taśmy z dwóch stron tj:
  •  Od sterownika do jednego końca taśmy doprowadzasz przewód czterożyłowy i podłączasz poprzez złączkę lub dolutowujesz każdą żyłę przewodu do taśmy.
  • Od sterownika (wpinasz się w te same wejścia) do drugiego końca taśmy prowadzisz kolejny czterożyłowy przewód i podłączasz poprzez złączkę lub dolutowujesz każdą żyłę do taśmy.

Dla 8m powinno to wystarczyć, aczkolwiek jeśli pośrodku taśmy LED diody świeciłyby słabiej to należałoby wyprowadzić trzeci przewód i dolutować żyły tego przewodu do odpowiednich pinów taśmy gdzieś pośrodku.

Sprawa z coraz słabszym świeceniem diod ma związek ze spadkiem napięcia tj. każda kolejna dioda pomimo podłączenia równoległego jest zasilana coraz mniejszym napięciem ze względu na “straty” w postaci oporu przewodu zasilającego znajdującego się w taśmie. Jeżeli na początku doprowadzone jest przez sterownik np. 10V, to na końcu taśmy wartość ta może spaść np. do poziomu 7V.
Dlatego zasilanie doprowadza się po dwóch stronach taśmy, aby poziom napięcia po obu stronach taśmy był na podobnym poziomie. Przy większych taśmach (dł ok. 10m wzwyż) trzeba też doprowadzić zasilanie pośrodku taśmy.

A przy bardzo długich taśmach trzeba podzielić taśmę na kilka odcinków i dla każdego odcinka zastosować osobny zasilacz wraz ze wzmacniaczem RGB, ale to już inna historia.

Szybki samouczek jak dolutować przewód do taśmy np. tutaj.

 

4. Muszę zainstalować w piwnicy podstawę licznikową z zabezpieczeniem. Czy tak zmontowana podstawa jest poprawnie zrobiona ponieważ nie jestem pewien co do zabezpieczenia topikowego czy przewody wychodzące do licznika nie powinny być od góry a zasilanie z głównej linii od dołu.

Wszystko jest ok. Jeżeli tylko producent nie zaleca podłączenia zasilania z określonej strony, nie należy się tym przejmować. Nie przy takich prądach.

Tak dla wyjaśnienia, po lewej stronie znajduje się rozłącznik izolacyjny, do którego podłącza się zasilanie. Służy on jedynie do rozłączenia napięcia, gdy wykonywane są prace dot. licznika energii, jego podłączenie, wymiana. Nie posiada on bezpieczników.

Drugi rozłącznik posiada już wkładki bezpiecznikowe i służy do zabezpieczenia instalacji odbiorczej czyli poprowadzonej w domu / mieszkaniu.

Podsumowanie

W tej serii pytań, dość sporą część poświęciłem na niuanse związane z zasilaniem. Szczególnie rozwinąłem odpowiedź na pierwsze pytanie z tego względu, że dość mocno piętnuje on układy bez wydzielonego przewodu ochronnego (TN-C). A układ ten jest wciąż bardzo powszechny w budownictwie z XX wieku.

Jeśli chciałbyś uzyskać odpowiedź na jakieś pytanie za pośrednictwem bloga, zapraszam do kontaktu za pomocą maila lub formularza kontaktowego. Oba namiary znajdziesz tutaj.

A jeśli chcesz się dowiedzieć więcej o funkcjonowaniu rozdzielnic i praktycznego wykonywania połączeń, zostaw maila, a poinformuję Cię o premierze kursu “Zbuduj Swoją Rozdzielnicę“.

.
print

Dodaj komentarz

5 komentarzy do "Ty pytasz, ja odpowiadam – sesja nr 3"

Powiadom o
avatar
Sortuj wg:   najnowszy | najstarszy | oceniany
RaPi
Gość

Witam, jeśli na korytarzu w bloku (przy liczniku) mam zabezpieczenie 16A, a w mieszkaniu mam osobną szafkę z z różnicówką i wyłącznikami nadmiarowo-prądowymi, czy ma sens stosowanie tych wyłączników zgodnie z zasadą 10A na kablu 1,5mm2 i 16A na kablu 2,5mm2? Chodzi mi o stopniowanie zabezpieczeń, tak by najpierw zadziałało zabezpieczenie w mieszkaniu, a nie na korytarzu.
– Jesli mam osobny obwód na oświetlenie i całe oświetlenie jest w tej chwili na LEDach, to choćbym miał włączone wszystkie żarówki (~200W) to prąd w tym obwodzie nie będzie większy niż 1A. Czy w tym wypadku nie wystarczy zastosować wyłącznik nadmiarowo-prądowy 2A?
– Jeśli mam osobny obwód na lodówkę, która średnio dziennie pobiera poniżej 1kWh energii, czy nie wystarczy w tym obwodzie zastosować zabezpieczenia 4A lub 6A?
– Jeśli mam osobny obwód z piekarnikiem 2kW, czy nie wystarczy zabezpieczyć go wyłącznikiem nadmiarowo-prądowym 10A?

Krzysztof
Gość

Pewnie można, ale jeśli w przyszłości będziesz chciał podłączyć urządzenia o wyższej mocy, będzie trzeba zmieniać zabezpieczenia. Selektywności zwarciowej i tak nie uzyskasz.

Tomasz
Gość

Witam mam pytanie odnośnie wymiany skrzynki bezpieczników topikowych na automaty mianowicie w mieszkaniu w bloku mam stare topiki i przystępując do wymiany co muszę zrobić ? ile mam kupić automatów i jakie rodzaje jak to powinno wyglądać ?

Krzysztof
Gość

Jakie jest zabezpieczenie przed licznikowe, jaki przekrój przewodu jest od licznika do bezpieczników w mieszkaniu, Instalacja w mieszkaniu wykonana jest w Cu (miedż) czy Al. (aluminium), trzy lub dwu przewodowa, jakie przekroje przewodów?.

Tomasz
Gość

Z tego co pamiętam to przedlicznikowe to 25A resztę sprawdzę jutro,instalacja jest w Cu 2 przewodowa a przekroję sprawdzę jutro

wpDiscuz