Całkiem niedawno w artykule Kiedy wezwać elektryka na budowę? pisałem o konieczności ustalenia kilku kluczowych spraw dot. instalacji elektrycznej, przed rozpoczęciem budowy.

Tym razem pójdziemy o krok dalej i zaplanujemy rozmieszczenie elementów instalacji elektrycznej w przyszłym domu. Jeżeli myślisz, że masz to już rozrysowane na projekcie, to pewnie masz rację, ale:

  • Gotowce projektów nijak nie są dopasowane do Twoich potrzeb
  • Jeżeli zlecasz wykonanie projektu i aranżacji wnętrz to jest dużo lepiej pod tym względem, ale wciąż warto trzymać rękę na pulsie. To Ty w końcu będziesz tam mieszkał, a nie projektant.

Taka dygresja. Tematykę zaplanowania instalacji elektrycznej będę omawiał na podstawie domu jednorodzinnego, ale wiele z porad będzie przydatnych także odniesieniu do mieszkania zarówno nowego jak i z rynku wtórnego, gdzie planowana jest wymiana instalacji elektrycznej.

Wpis dotyczy ustalenia lokalizacji i doprowadzenia do urządzeń / elementów instalacji elektrycznej. Postaram się tutaj także “sprzedać” Ci kilka sugestii odnośnie systemu alarmowego, sieci LAN, sieci antenowej, monitoringu, ale ogólnie rzecz biorąc w teletechnikę zagłębiał się nie będę.

Zanim zaczniemy omawiać konkretne pomieszczenia, odpowiedzmy sobie na pytanie…

…kiedy się za to zabrać?

Jak najwcześniej. 🙂

Planowanie elektryki w zasadzie warto podzielić na co najmniej dwa etapy:

  1. W momencie, gdy posiadasz w swoich rękach zaadaptowany do Twoich potrzeb projekt: rzut pomieszczeń.
    Możesz wtedy rozrysować punkty rozmieszczenia gniazd, oświetlenia i inne, o których będę pisał w artykule.
  2. Gdy stan surowy otwarty czy zamknięty stał się faktem i masz możliwość wejścia do środka i wyobrażenia sobie, poczucia jak to będzie w Twoim przyszłym domu wyglądać.
    Serio, rysunek rysunkiem, ale jak już jesteś w “czterech ścianach” i oczami wyobraźni usiądziesz na wirtualnej kanapie przed wirtualnym ekranem projektora o szerokości 2.5m, to sprawa wygląda zupełnie inaczej.

Co w zasadzie muszę zrobić?

Musisz przejść się z wydrukowanym rzutem z góry i/lub notatnikiem po domu – wirtualnie lub fizycznie – pomieszczenie po pomieszczeniu i ustalić:

  1. Co będziesz w tym pomieszczeniu robił, jakie funkcje będzie ono pełniło.
  2. Jakie urządzenia, jakie elementy będą się w nim znajdować istotne z punktu widzenia elektryki.
  3. Nanieść sukcesywnie uwagi na rysunek lub chociażby wpisać do brudnopisu.
  4. Mieć otwarty umysł przez cały czas trwania budowy, bo jedno jest pewne: w początkowym etapie nie przewidzisz wszystkiego, nawet gdy posiadasz doświadczenie.

Czas na “wycieczkę”

Nie zamierzam pozostawić Cię z tym zadaniem samemu. Opowiem Ci, urządzenie po urządzeniu, lokalizacja po lokalizacji, co i w jaki sposób można, co być może warto rozplanować w swojej instalacji. 🙂

Ten wpis jest częścią cyklu "Planujemy elektrykę". Poniżej znajdziesz linki do omawianych spraw i lokalizacji:

  1. Wstęp do cyklu / Elementy instalacyjne i urządzenia
  2. Garaż / kotłownia
  3. Wiatrołap
  4. Gabinet
  5. Salon
  6. Kuchnia
  7. Łazienka
  8. Sypialnia
  9. Garderoba
  10. Schody
  11. Strych / poddasze użytkowe
  12. Ogród
  13. Brama i okolice

1. Elementy instalacyjne i urządzenia

Planowanie elektryki zacznijmy od elementów, które mogą być zainstalowane w różnych lokalizacjach i jednocześnie mają wpływ na funkcjonowanie całego domu. Mam tu na myśli:

  1. Rozdzielnicę elektryczną
  2. Pompę ciepła lub piec CO / CWU.
  3. Rekuperator
  4. Odkurzacz centralny
  5. Klimatyzację
  6. Skrzynkę systemu alarmowego
  7. Skrzynkę teletechniczną

W kwestiach punktów 2-6, co do lokalizacji i typu potrzebnego kabla zasilającego, pewnie podpowie Ci instalator danego systemu, ale warto, naprawdę warto sobie to wstępnie zaplanować i być jednocześnie otwartym na ew. sugestie. Jadymy!

1.1. Rozdzielnica elektryczna

W poprzednim artykule (tutaj) wskazywałem jak ważne jest wybranie lokalizacji rozdzielnicy zanim zaczniesz budowę, aby budowlańcy mogli:

  • wyprowadzić uziemienie w odpowiednim punkcie (blisko rozdzielnicy),
  • wykonać przepusty kablowe na etapie zalewania stropu.

No, ale gdzie tę rozdzielnicę najlepiej umieścić?

Najczęściej rozdzielnicę umieszcza się w:

  • Wiatrołapie
  • Garażu
  • Kotłowni
  • Spiżarni

Ogólnie rzecz biorąc wybieramy pomieszczenia techniczne lub gospodarcze. Rozdzielnica – nawet wypasiona – nie jest na tyle atrakcyjna, żebyśmy mogli ją umieścić w salonie czy sypialni.
Na co zwracać uwagę przy wyborze lokalizacji?

Dostępność

Rozdzielnica nie powinna być niczym zakryta, zawalona. Ze względów szeroko rozumianego bezpieczeństwa ma się rozumieć. Jeżeli planujesz rozdzielnicę w:

  • Garażu – weź pod uwagę gdzie w przyszłości zainstalujesz regały, ścianki z narzędziami, wieszaki na rowery, kosiarkę, narty itp.
  • Wiatrołapie – weź pod uwagę gdzie będzie znajdować się wieszak na ubrania / szafa
  • Kotłowni – weź pod uwagę lokalizację pieca / pompy ciepła wraz z instalacjami zasilającymi i odpływami (rury / zawory / liczniki). Żadne z nich nie może blokować dostępu do rozdzielnicy czy ograniczać stopnia otwarcia drzwi.
  • Spiżarni – tu wiadomo, słoiki z dżemem choć istotne, muszą ustąpić pierwszeństwa rozdzielnicy.

Rozdzielnicę montujemy na wysokości ~90-120 cm od gotowej posadzki, żeby w razie czego mieć do wszelkich zabezpieczeń dostęp, bez drabiny czy taboretu. W mieszkaniach, ze względu na mniejszą ilość miejsca nieraz zapada decyzja, aby rozdzielnica była np. nad drzwiami, ale należy to rozwiązanie traktować jako ostateczność, a nie regułę.

 

Rozmiar rozdzielnicy

  • Szerokość – w klasycznych instalacjach warto zarezerwować dla rozdzielnicy szerokość min. 60cm ściany. To spokojnie wystarczy do montażu rozdzielnicy o szerokości 24M (szerokość rozdzielnicy podaje się w liczbie szerokości modułów (M) jakie można zainstalować w jednym rzędzie). Nawet jeśli ostatecznie, zamontujesz rozdzielnicę o mniejszej szerokości 18M, czy nawet 12M, to rezerwując sobie nieco więcej miejsca, błędu nie popełnisz.
    W tzw. instalacjach inteligentnych, niewykluczone, że będziesz potrzebował szerszą rozdzielnicę lub dwie obok siebie. Wtedy dobrze już zaplanować min. 120cm szerokości.
  • Wysokość – warto zarezerwować min. 100cm na samą rozdzielnicę i jednocześnie wziąć pod uwagę, że od góry i od dołu poprowadzone będą przewody. Także na całej szerokości czy od dołu czy od góry, żadnego wiercenia kołków pod półeczkę być nie może.
  • Głębokość – Minimalną głębokość jaką powinieneś założyć to 9cm. Dla większych rozdzielnic może to być już 11cm. Teoretycznie materiały budowlane posiadają najczęściej szerokość min. 12cm, także nie powinno to stanowić problemu. Z tym, że wykucie otworu o głębokości 11cm w ściance głębokiej na 12cm skończy się zrobieniem “okna” z jednego pomieszczenia do drugiego i z osadzeniem rozdzielnicy będzie więcej problemów.

Długość okablowania

Nie jest to sprawa kluczowa pod kątem elektrycznym, ale niektórych może interesować kwestia ekonomiczna. Zainstalowanie rozdzielnicy w narożniku domu (np. przy samej bramie garażowej na ścianie zewnętrznej) może oznaczać konieczność położenia dodatkowych kilku metrów przewodu / kabla w każdym obwodzie. Jeśli pomnożysz tę wartość przez 30-40 obwodów, to może 150-200m przewodu się uzbierać. Niby niewiele, ale jak nie widać różnicy to po co przepłacać.
W każdym razie ten punkt zostawiłbym pod rozwagę tylko w przypadku co najmniej 2 tak samo dobrych lokalizacji do wyboru.

1.2. Pompa ciepła lub piec CO / CWU

Nie spotkałem się jeszcze, żeby te elementy były instalowane poza kotłownią. 🙂
Pytanie czy w kotłowni będzie coś jeszcze się znajdować. Może będzie tam się znajdował jakiś mały warsztat? Albo będą stały inne urządzenia?

W kwestii zasilania dla pompy ciepła będziemy potrzebować przewodu trójfazowego niekoniecznie zakończonego gniazdem trójfazowym. Kabel zasilający z rozdzielnicy może być wprowadzony bezpośrednio do pompy ciepła. W końcu urządzenie to będzie podłączone na stałe, a nie okazjonalnie jak toster w kuchni.
Z pompami ciepła jest tak, że niektóre rozwiązania posiadają jednostkę wewnętrzną i zewnętrzną. Dla zewnętrznej pewnie będzie trzeba przygotować podest, ale to inna historia. Ty zasilanie doprowadzasz do jednostki wewnętrznej, resztą zajmuje się instalator. 🙂

Współczesne pompy ciepła posiadają również mini-serwery WWW. Czyli warto też doprowadzić do nich kabel sieciowy i mieć podgląd do jej odczytów przez przeglądarkę.

Jeśli planujesz instalację pieca gazowego to dla niego wystarczy gniazdo 1-fazowe. Do tego być może dołożysz pompę obiegową, która sprawi, że po odkręceniu wody w kranie, nie będziesz czekał kilkunastu sekund na ciepłą wodę. Także tutaj minimum dwa gniazda będą potrzebne, na wysokości 100-120cm, a trzecie warto dołożyć na wszelki wypadek.

1.3. Rekuperator

Czy tego chcesz czy nie, rosnące wymagania w zakresie efektywności energetycznej dla budynków wręcz wymuszają stosowanie rekuperacji. Także domyślam się, że i w Twoim domu to rozwiązanie znajdzie swoje miejsce. Gdzie umieszczamy rekuperator?

To dosyć sporych rozmiarów bezobsługowa skrzynka, czyli instalujemy ją tam gdzie nie będziemy się zbyt często pojawiać i nie będzie nam przekszkadzać: kotłownia lub strych. Doprowadzamy do rekuperatora, w miarę możliwości, osobny przewód zasilający z rozdzielnicy.

1.4. Odkurzacz centralny

Do odkurzacza, ze względu na moc, prawdopodobnie będzie potrzebny osobny obwód, jednofazowy. Podobnie jak poprzednie urządzenia, tak i on znajdzie swoje miejsce w kotłowni lub w… garażu na ścianie. Jak się da, najlepiej umieścić go na ścianie zewnętrznej, z dala od pomieszczeń mieszkalnych. Po co ma hałasować?

1.5. Klimatyzacja

Dla klimatyzacji będziemy potrzebowali zasilania trójfazowego. Tak naprawdę, klimatyzator być może będzie potrzebował tylko jednej fazy, ale lepiej zaplanować doprowadzenie przewodu o większej liczbie żył. Niewykluczone, że na jednej jednostce się nie skończy i wtedy dodatkowe żyły rozwiążą problem w mgnieniu oka.

Zasilanie z rozdzielnicy do klimy doprowadzamy do jednostki zewnętrznej, która pewnie znajdzie się na ścianie najmniej uczęszczanej, najmniej istotnej z punktu widzenia estetyki. Jeśli chodzi o przewody elektryczne pomiędzy jednostką zewnętrzną, a wewnętrzną, to na 99.9% zrobi to instalator klimatyzacji. W końcu i tak musi poprowadzić rurociągi pomiędzy jednostkami.

Jeśli instalator klimatyzacji będzie chciał zrzucić na elektryka poprowadzenie przewodów zasilających pomiędzy jednostkami , to z jednej strony nie jest to duży problem, a z drugiej – pół żartem, pół serio – zastanów się nad zmianą instalatora.

1.6. Skrzynka systemu alarmowego

System alarmowy to zupełnie inna historia. Ale też trzeba doprowadzić do niego i zasilanie (1 faza, pobór prądu znikomy) i kabel sieciowy (nawet jeśli ostatecznie, będziesz miał dostęp przez sieć GSM lub zrezygnujesz ze zdalnego dostępu). Dlatego na etapie wykonywania instalacji elektrycznej będziesz musiał ustalić gdzie będzie znajdowała się skrzynka systemu alarmowego.

Warto ją zlokalizować w słabo dostępnym miejscu, najlepiej w pomieszczeniu bez okien, żeby nie ułatwiać intruzom zadania. Dodatkowo, weź pod uwagę, że jeżeli będziesz sterował systemem alarmowym za pomocą pilota (możesz nim także otwierać bramy – garażowe, wjazdowe), to im dalej od wejścia, znajduje się centralka, tym większe mogą być problemy z zasięgiem.
Jasne, producent powie Ci, że zasięg bezprzewodowej komunikacji to 200-300m, ale tylko w terenie otwartym gdy nadajnik i odbiornik się widzą. Gdy już jest kilka ścian po drodze i – nie daj Boże – strop żelbetowy to zasięg znacznie się skurczy.

Więcej o centralce i ogólnie o systemie alarmowym pisałem tutaj.

1.7. Skrzynka teletechniczna

Z pozostałych, kluczowych systemów mamy jeszcze teletechnikę czyli:

 

  • Sieć LAN – główny switch z ew. serwerem NAS w roli prywatnej chmury, sieciowego dysku na backupy, zdjęcia i inne niezbędne do współczesnego życia sprawy.
  • Multiswitch do dystrybucji sygnału TV/SAT.
  • Rejestrator CCTV, jeśli planujemy w wolnych chwilach podglądanie sąsiadów bez podchodzenia do okna. 😉

Często ww. systemy / podzespoły umieszcza się w skrzynkach na strychu. Najlepiej na osobnym obwodzie. Dodatkową opcją jest umiejscowienie skrzynki teletechnicznej na switch, zasilanie domofonu, ew. przekaźniki i inne zasilacze, zaraz obok głównej rozdzielnicy. Ma to przede wszystkim znaczenie, jeśli planowana jest instalacja domowej automatyki. Wtedy w tej skrzynce umieścisz także sterowniki, zasilacze ew. przekaźniki i inne elementy.

W kursie Zbuduj Swoją Rozdzielnicę tłumaczę, pokazuję na przykładach i daję narzędzia m.in. do:

  • Sprawnego podziału instalacji na obwody
  • Właściwego doboru liczby i parametrów zabezpieczeń
  • Narysowania schematu rozmieszczenia elementów w rozdzielnicy
  • Narysowania schematu jednokreskowego

W terminie od 20 marca do 4 kwietnia kurs możesz kupić za pośrednictwem strony Domowa Elektryka.

Podsumowanie cz.1

O mamo! Początkowo sądziłem, że temat ten zajmie mi maksimum dwa artykuły. A tymczasem opisałem zaledwie jeden z planowanych 14 rozdziałów.

Luzik, ciąg dalszy za kilka dni, poza tym kolejne lokalizacje nie będą tak obszerne (chyba 😉 ).

Daj znać jakie Ty masz doświadczenia, czego w tej części brakowało, nad czym się bardziej skupić itp itp. 🙂

A jeśli podobał się artykuł, w ramach “zapłaty” proszę udostępnij go lub zostaw lajka. Dzięki!

W oczekiwaniu na kolejne wpisy, polecam w tym temacie film Luksiu elektryka na Utubie. Zresztą cały jego kanał jest świetny.

print

Podobne artykuły

9
Dodaj komentarz

avatar
5 Comment threads
4 Thread replies
1 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
8 Comment authors
LuksiuelektrykRadekMaciejDanielFurgas Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Luksiuelektryk
Gość

Bardzo się cieszę z poparcia mojej inicjatywy:) Pozdrawiam i zapraszam do subskrybowania!
PS fajny blog- krótko, na temat i do rzeczy!

Furgas
Gość
Furgas

Dziękuję za artykuł. Chętnie się też dowiem czy i jak się przygotować do ewentualnego montażu fotowoltaiki na dachu.

tomasz
Gość
tomasz

Jarek mozesz dorzucic ile mm trzeba wysunac puszki za lico sciany w pomieszczeniach, w lazience i kuchni nieco wiecej bo dochodza plytki, warto wsponiec o sterowaniu bramy garazowej mam na mysli przewody sygnalowe do zwarcia bezpotencjalowego, warto wejsc w temat ilosci zylw przewodach do sterowania oswietleniem schodowym a krzyzowym lub za pomoca przekaznika bistabilnego podobnie jest ze sterowaniem rolet w przypadku sterownikow umieszczonych w rozdzielnicy i jak rozegrac temat sterowanie centralnego z podzialem na grupy np parter pietro. Zaplanowanie oprzewodowania z wykorzystaniem czujnikow ruchu. I co mnie ciagle trapi to sposob ukladania przewodow tzn po podlodze w peszlach czy wtynkowo czy podtynkowo jak je mocowac i dla czego nie warto robic wtynkowo 🙂 ryzyko tlustych plam. Czym albo jak mocowac te przewody i jak rozegrac sprawe przy ukladaniu przewodow gdy planuje sie sufity podwieszane. Nstepna sprawa sa peszle napisz jaki sposob preferujesz przy wciaganiu przewodow i co mnie gryzie przed czy po hydraulice. Instalacja alarmowa to tez szeroki temat ale wart pomyslec o ochronie zew. Za duzo sie rozpisalem ale to wyraz sympatii do Twojego bloga ogolnie do elektryki 😉
P.S. i czy wymagane jest robienie polaczen wyrownawczych uziemionych w lazienkach skoro mamy juz SWZ. Czy nalezy uziemic antene TV i zastosowac dodatkowe ograniczniki przepiec dedykowane do przewodow koncetrycznych a jesli mowa o przewodach koncentryk to warto rozgraniczyc przy monitoringu co chcemy monitoring IP czy np AHD natomiast siec LAN jakiej kat. …

Mateusz
Gość
Mateusz

Super artykuł! Przyznam, że świetnie się “wstrzeliłeś” z tym cyklem, bo akurat jestem na etapie planowania/projektowania/wykonania instalacji elektrycznej w swoim domu;) więc informacje i porady jakie podsuwasz, są jak najbardziej dla mnie na czasie. Czekam zatem na kolejne publikacje jak również na wiadomość o wznowieniu sprzedaży kursu o budowaniu własnej rozdzielnicy. Powodzenia!

Adrian
Gość
Adrian

to co przydało by się abyś opisał, na dachach czesto widzi się jakiś drut przymocowoany do dachoowki albo stropodachu , po co on jest

oraz
kupuje się kostke dom z lat 80, do budynku dochodza ze slupa przy drodze 2 druty, planuje sie wymienic rozdzielnie od czeego nalezy zaczac.

Daniel
Gość
Daniel

Ten drut to piorunochron

Maciej
Gość
Maciej

Jak ze słupa do budynku idą dwa przewody, to oznacza, że masz przyłącze jednofazowe tylko, czyli przewód fazowy i neutralny, czyli TN-C. Od razu warto by wyposażyć się w porządne uziemienie, z prawdziwego zdarzenia i doprowadzić je do lokalizacji skrzynki rozdzielczej i tam podłączyć, by mieć w obiekcie pożądaną instalację typu TN-S (trójprzewodowa, z przewodem ochronnym PE), a samą skrzynkę, wszystkie obwody gniazdek minimum, wyposażyć w wyłączniki różnicowo-prądowe. Instalację pewnie masz aluminiową, a jeśli nawet miedzianą, to przekroje przewodów są pewnie za małe (1.5 mm^2 zamiast 2,5 mm^2), to wypadałoby w obiekcie zrobić od nowa instalację elektryczną, od podstaw, raz a porządnie. I będziesz miał spokój na wieki. Ja tylko, z konieczności zresztą, jak zrobiłem sobie tylko kuchnię i łazienkę przewodami 3×2,5 mm^2 (pierwotnie było tam Al 2×2.0 mm^2), to mi rachunki za prąd spadły o około 23% i to bez żadnych oszczędności (stare przewody dosłownie grzały ścianę, jedna puszka normalnie się wypaliła). Warto zrobić elektrykę (i inne instalacje elektryczne i nie tylko elektryczne) – raz, a porządnie – i będzie spokój i zero kłopotów.