RCBO na sterydach, czyli moduł QuickConnect 3 x (1P+N)

Wyłącznik różnicowoprądowy był już wałkowany kilkukrotnie na blogu pod różnymi postaciami:

• Była teoria związana działaniem standardowego wyłącznika RCCB (artykuł1, artykuł2)
• Były testy RCD (artykuł)
• Był wyłącznik różnicowoprądowy z członem nadprądowym RCBO (artykuł)
• Był wyłącznik różnicowoprądowy trójfazowy i jego zastosowanie w obwodach jednofazowych (artykuł)
• A w ostatnim artykule zajęliśmy się typami różnicówek (artykuł)

To zdecydowanie nie koniec przygód z tym zabezpieczeniem. Dzisiaj zajmiemy się modułem RCBO 3 x (1P+N), który ma w sobie po trochu z każdych omawianych wcześniej typów różnicówek. Jak to jest możliwe i kiedy on może nam się przydać?

Zapraszam do artykułu!

1. Standardowe rozwiązania

Zacznijmy od tego, że podczas instalacji mamy różne opcje doboru i zastosowania różnicówek w obwodach jednofazowych.

1.1. RCD 1-fazowe zabezpiecza X obwodów za pośrednictwem X wyłączników nadprądowych (eski)

1.2. Stosujemy RCBO, gdy chcemy, żeby do konkretnego obwodu przypisana była osobna różnicówka

1.3. RCD 3-fazowe zabezpiecza X obwodów i jednocześnie rozprowadza 3 fazy pomiędzy eskami

To ostatnie rozwiązanie, choć nie zabronione i ochoczo stosowane przez projektantów, posiada dość istotne wady, zarówno pod kątem bezpieczeństwa jak i wygody użytkowania, o czym pisałem w artykule o RCD 3-faz.

2. Z czym mamy do czynienia?

Żeby odpowiedzieć na to pytanie, spójrzmy najpierw czym się charakteryzuje, co zawiera otrzymany do testów moduł ADZ316D:

• Wyłącznik różnicowoprądowy 3-fazowy typu A, 30mA
• 3 wyłączniki nadprądowe 1-fazowe B16
• Zaciski Quickconnect (artykuł) zarówno od strony zasilania jak i odpływu do obwodów.
• Zaciski do podpięcia przewodów neutralnych z każdego obwodu z osobna
• Szerokość: 4M

Omówmy sobie po kolei poszczególne właściwości.

2.1. RCD

Jest to wyłącznik różnicowoprądowy 3-fazowy, co oznacza w tym wypadku, że do jego prawidłowego działania potrzebujemy zasilić go napięciem trójfazowym. Monitoruje on sumaryczny prąd płynący w 3 fazach i w przewodzie neutralnym. Nie oznacza to, że powinniśmy do niego podłączać urządzenia 3-fazowe, ale o tym za chwilę.

Wyłącznik zabezpiecza przed granicznym dla naszego bezpieczeństwa prądem upływu 30mA i jest typu A, czyli zabezpiecza przed prądem wyprostowanym jednopołówkowo (ważna sprawa w domowych instalacjach) o czym pisałem w poprzednim artykule (tutaj).

Do załączenia zabezpieczenia i podania zasilania na wyłączniki nadprądowe, służy klawisz znajdujący się po prawej stronie. Pod klawiszem mamy przycisk testu, który przepuszcza 30mA pomiędzy zaciskiem nr 5, a przewodem neutralnym, co powinno spowodować wyzwolenie różnicówki.

Samo wykrywanie prądu upływu działa jak w standardowych wyłącznikach różnicowoprądowych 3-fazowych. Przykładowo, jeśli zabraknie napięcia na jednej fazie, to różnicówka wciąż funkcjonuje poprawnie.

2.2. Wyłączniki nadprądowe (eski)

Mamy do dyspozycji trzy 1-fazowe czyli niezależnie działające wyłączniki nadprądowe o charakterystyce B i prądzie znamionowym 16A .

Moduł jest przeznaczony zatem do zasilania obwodów 1-fazowych (nie podłączymy do niego urządzeń 3-fazowych, gdyż rozłączenie jednej z faz mogłoby spowodować uszkodzenie urządzenia).

2.3. Zaciski Quickconnect

Jest to moduł z rodziny Quickconnect czyli posiada wszystkie rozwiązania charakteryzujące moduły QC. Dla przypomnienia:

• Zaciski sprężynowe do szybkiego montażu listwy zasilającej
• Zaciski sprężynowe do szybkiego montażu przewodów odpływowych fazowych (po 2 zaciski na eskę)
• Dodatkowo zaciski sprężynowe do montażu przewodów odpływowych neutralnych. Nie trzeba w takim przypadku stosować osobnej listwy przewodów neutralnych.
• Zabezpieczenie za pomocą plastikowych osłon przed przypadkowym dotknięciem śruby zacisku pod napięciem i w efekcie porażeniem.

2.4. Całość

Biorąc to wszystko do kupy, mamy do dyspozycji zasilany trójfazowo moduł RCBO z jedną różnicówką, który służy do zabezpieczania obwodów 1-fazowych.

Brzmi skomplikowanie? Być może z początku, ale jak już przejdziemy do praktyki, sprawy ulegną znacznemu uproszczeniu.

3. Podłączenie w praktyce

Najprostszym przykładem podłączenia będzie pokazanie jak zasilić 3 dowolne obwody gniazd znajdujące się w domu.

Od strony zasilania podajemy 3 fazy + neutralny.
Od strony obwodów podłączamy przewody fazowy i neutralny. Przewód ochronny podłączamy oczywiście do zbiorczej listwy zaciskowej.

Dołóżmy jeszcze jeden moduł, jak to będzie wyglądać?

Czy schemat wymaga komentarza? 🙂

No dobra, ale w rzeczywistych warunkach najczęściej nie podłączamy bezpośrednio przewodu zasilającego ze złącza do wyłącznika różnicowoprądowego. Przyda nam się do zestawu rozłącznik izolacyjny.

Załączając rozłącznik izolacyjny podajemy napięcie na dwa wyłączniki RCBO, a one przekazują napięcie już na konkretne obwody.

4. Podłączenie i testy

Przejdźmy od słów do czynów. Zmontujmy zestaw i zobaczmy jak może wyglądać podłączenie w prostej rozdzielnicy i jak moduł działa.

4.1. Podłączenie

Weźmy ostatni schemat do ręki i wykonajmy go w praktyce.

Końcowy efekt wygląda następująco. Można przystąpić do testów.

4.2. Testy

Sprawdźmy najpierw działanie przycisku Test.

Przycisk TEST wyzwolił obie różnicówki.

Gdy różnicówka zadziała, spadają klawisze z wszystkich obwodów. Mało tego, dopóki nie załączysz RCD, klawisz od wyłączników nadprądowych nie można podnieść. Z punktu widzenia użytkownika może to być bardzo przydatne.
W standardowej instalacji, gdy różnicówka zadziała nie każdy zdaje sobie sprawę, że odcięła ona zasilanie z kilku obwodów jednocześnie. W końcu tylko jeden klawisz został wyłączony. A w przypadku tego modułu nie ma żadnej wątpliwości, że „wyleciały” wszystkie obwody do niego podłączone.

Podajmy teraz napięcie na obwody i zasymulujmy prąd upływu 30mA pomiędzy fazą a przewodem ochronnym w każdym obwodzie z osobna.

Wyłącznik RCD wyzwolił dla każdego testowanego obwodu.

5. Kiedy warto stosować?

To ostatecznie najważniejszy temat. Wyróżniłbym tutaj następujące opcje:

1. Na małą skalę – gdy potrzebujesz osobnego wyłącznika różnicowoprądowego do 3 obwodów np. obwody gniazd i oświetlenia na elewacji + brama wjazdowa. W takim wypadku oszczędzasz miejsce w rozdzielnicy i zapewniasz zasilanie z 3 różnych faz.
2. Na dużą skalę, czyli wykonanie zabezpieczeń 1-faozwych w rozdzielnicy całkowicie w oparciu o RCBO, wtedy gdy:
   • Cenisz szybkość montażu. W tym rozwiązaniu, nie montujesz listw przewodów neutralnych różnicówki, nie docinasz szyn zasilających i wykonujesz każde połączenie przewodu „na wcisk”:
     • Zasilanie z listwy zasilającej
     • Przewody fazowe obwodów
     • Przewody neutralne obwodów (nie musisz stosować dodatkowych listw neutralnych dla każdej różnicówki)
   • Nie jesteś zainteresowany rozkminianiem jak równomiernie rozłożyć obciążenie poszczególnych faz, które obwody powinny być podpięte do danej różnicówki jednofazowej i z jakiej fazy zasilane.
   • Chcesz zaoszczędzić miejsce w rozdzielnicy – to już zależne liczby zastosowanych różnicówek i układu modułów rozdzielnicy, ale jest taka opcja.
   • Jako użytkownik zależy Ci na klarownej informacji, które obwody zostały rozłączone w przypadku awarii.

Cena

Koszt tego modułu jest większy w porównaniu do klasycznych zestawów:

1. O około 60% w porównaniu do: Różnicówka 1-faz typu A (CDA240J) + 3x eska 1-faz B16 (MBN116)
2. O około 28% w porównaniu do: Różnicówka 3-faz typu A (CDA440J) + 3x eska 1-faz B16 (MBN116)

Podsumowanie

ADZ316D to ciekawa propozycja, która może stanowić uzupełnienie domowej rozdzielnicy lub być jej podstawowym składnikiem.

Oczywiście nie jest to najtańsza opcja. I choć bywają projekty z kategorii CCC (Cena Czyni Cuda) to koszt materiału to nie wszystko.
Moduł ma zalety mocno upraszczające i przyspieszające nie tylko montaż, ale i planowanie rozmieszczenia obwodów w rozdzielnicy. W wielu konfiguracjach pozwala na zaoszczędzenie miejsca.
Świetne, głównie dla końcowego użytkownika, jest też rozłączanie wszystkich obwodów przy zadziałaniu RCD.

Uważam, że warto dać temu modułowi szansę, zapoznać się z nim wdrożyć go do swojego projektu przy najbliższej okazji i wyrobić sobie samemu zdanie.
Jak sądzisz, przydałby Ci się ten moduł w pracy instalatora / w Twoim domu? Daj znać w komentarzu!