W pierwszej części omówiłem podstawowe parametry wyłącznika, budowę wyłącznika i w jaki sposób w ogóle ugryźć temat “różnicówki. W drugim wpisie opisałem sposób podłączenia w różnych konfiguracjach i odniosłem się do kwestii przeciwporażeniowej wyłącznika.
I oto nadszedł najwyższy czas na wykonanie kilku testów działania wyłącznika różnicowoprądowego:

  1. Wykonanie testu przy użyciu przycisku “TEST” – najważniejszy i najszybszy możliwy test wyłącznika różnicowoprądowego. Szybkie ustalenie czy wyłącznik działa poprawnie, czy nie są sklejone styki, czy jest podane napięcie na wyłącznik. W skrócie ustalenie czy wszystko jest OK.
  2. Połączenie przewodu neutralnego i ochronnego – czyli symulacja uszkodzenia urządzenia lub izolacji przewodów, co w efekcie powoduje, że prąd zamiast przewodem neutralnym płynie przewodem ochronnym.
  3. Niepoprawne podpięcie wyłącznika RCD:
    • przewód neutralny podpięty do niewłaściwej listwy zaciskowej
    • podpięcie przewodu zasilającego fazowego po przeciwnej stronie wyłącznika co przewód zasilający neutralny

Uzupełnienie czyli 2 x RCD

Zanim testy się rozpoczną – na prośbę czytelnika Kamila – małe uzupełnienie do poprzedniej części artykułu. Poniżej znajdziesz schemat przedstawiający podłączenie dwóch wyłączników różnicowoprądowych w jednej rozdzielnicy.

2xRCD

Kilka uwag do schematu:

  • Listwa przewodów ochronnych jest wspólna dla wszystkich obwodów. Przewody ochronne nie mogą być przerywane przez żadne wyłączniki czy bezpieczniki.
  • Każdy wyłącznik różnicowoprądowy posiada własną listwę zaciskową dla przewodów neutralnych (N2 i N3).
  • Schemat przedstawia podpięcie jednego przewodu zasilającego do dwóch wyłączników różnicowoprądowych (wykonany jest mostek przy RCD1). W instalacji trójfazowej jest możliwość podpięcia dwóch różnych przewodów fazowych zasilających do każdego z wyłączników.
  • Zwracaj zawsze uwagę czy wyłącznik różniocowoprądowy jest chroniony przed nadmiernym prądem znamionowym. Więcej informacji w poprzednim artykule (po korekcie).

Bazowy schemat stanowiska testowego

Schemat ten niewiele się różni od wcześniej omawianych i prezentowanych. Ale jednak jest mały niuansik.

Basic

Nie doprowadzam przewodu ochronnego od strony zasilania. Wykonałem tutaj układ zasilania TN-C-S, opisany szerzej w artykule o uziemieniu. Zasilanie testowej rozdzielnicy jest pobrane z gniazdka elektrycznego w mieszkaniu, a tak się składa, że w mojej domowej rozdzielnicy już wyłącznik różnicowoprądowy się znajduje. Moje testy więc mogłyby spowodować jego wyzwolenie.

Testujemy przycisk “Test”

Sch5a

W pierwszej części artykułu tłumaczyłem do czego służy i w jaki sposób działa przycisk “Test” znajdujący się na wyłączniku różnicowoprądowym. Warto od tego przycisku rozpocząć wszelkie testy, gdyż jeśli on nie spowoduje wyzwolenia wyłącznika, to będziemy mieć problem.

Na filmie sprawdzam funkcjonalność klawisza “T” przy poprawnie podłączonym zasilaniu do wyłącznika, ale w dwóch opcjach:

  • z doprowadzonym napięciem przemiennym 230V
  • bez doprowadzonego napięcia 🙂

Do sprawdzenia w ten sposób wyłącznika, nie jest konieczne podpięcie żadnego odpływu.

Obserwacje i wnioski

  1. Przy podanym napięciu zasilającym wyłącznik różnicowoprądowy wyzwolił po naciśnięciu przycisku “Test”.
  2. W stanie beznapięciowym naciskanie przycisku “Test” nie powodowało żadnej reakcji.

Pewnie niejeden spyta: Po co robiłem test wyłącznika, gdy nie było podane napięcie? Przecież to oczywiste, że nic się nie stanie, prawda?
Jest takie powiedzenie: Najciemniej jest pod latarnią. Może się zdarzyć, że będziemy chcieli wykonać test akurat w chwili, gdy to napięcie nie będzie podane nie zdając sobie z tego sprawy. Jeśli nie zwrócimy uwagi na oczywistą oczywistość czyli brak reakcji wyłącznika przy braku napięcia, możemy dojść do błędnego wniosku, że wyłącznik jest niesprawny.

Prąd ucieka “boczkiem”

NzPE

Podczas tego testu połączę przewód neutralny z przewodem ochronnym gdzieś pomiędzy rozdzielnicą, a przedłużaczem. Spowoduje to, że część prądu będzie płynąć przewodem ochronnym, zamiast neutralnym, co może (jeśli natężenie prądu płynącego przewodem ochronnym będzie większe niż 30mA) spowodować wyzwolenie RCD.

Ten test to symulacja uszkodzenia izolacji przewodów, szeroko pojętego przebicia wewnątrz urządzenia, lub generalnie popłynięcia prądu nie tą drogą co trzeba (czyli przewodem neutralnym) np. podczas porażenia człowieka.

DSC_0437  DSC_0438

Podczas tego testu posiłkowałem się dwoma urządzeniami:

  • Wentylatorem biurkowym – pobór prądu na poziomie 145mA
  • Suszarką – pobór prądu od 850mA do 7A

Obserwacje i wnioski

Samo połączenie przewodu N z przewodem PE nie gwarantuje wyzwolenia wyłącznika. Jest to zależne od ilości prądu jaka “ucieka” z przewodu neutralnego. Jako, że oba przewody mają ten sam potencjał elektryczny, ilość prądu płynącego przewodem ochronnym jest jedynie zależna od oporu instalacji ochronnej i oporu przewodu neutralnego.

Przystąp do działania

Idź o krok dalej i od podstaw zaplanuj i podłącz zabezpieczenia w rozdzielnicy jedno lub trójfazowej w Twoim domu!
Możesz to zrobić krok po kroku za pomocą kursów online mojego autorstwa.
Wejdź na stronę domowaelektryka.pl i przekonaj się sam. Polecam!

2 obwody elektryczne

2Obwody_OK

W poniższych dwóch testach zostało nieco zmodyfikowane stanowisko testowe:

  • Są dwa obwody elektryczne (dwa wyłączniki nadmiarowo-prądowe): obwód gniazdek w przedłużaczu i obwód oświetlenia (wyłącznik światła + żarówka)
  • Przewody neutralne z obwodów nie są podłączone bezpośrednio do RCD tylko do pośredniczącej listwy zaciskowej
  • Przewody fazowe obu obwodów są podłączone do odpływu wyłącznika różnicowoprądowego
DSC_0443
Obwód oświetlenia 🙂

Krótki film wprowadzający, opisujący ww. zmiany.

Przewód neutralny w niewłaściwym miejscu

ListwaN

Okej, jest sytuacja. Przypadkiem lub z roztargnienia podpinam przewód neutralny z obwodu gniazdek do niewłaściwej (zasilającej) listwy zaciskowej. Jaki będzie tego efekt?

Obserwacje i wnioski

Póki felerny obwód nie jest załączony, póki żadne urządzenie nie jest załączone w tym obwodzie, wyłącznik różnicowoprądowy nie reaguje. Uruchomienie jakiegokolwiek urządzenia podpiętego do przedłużacza, które pobiera więcej niż 30mA prądu, spowoduje wyzwolenie załącznika.

W skrócie, tego typu połączenie nie bangla.

Przewód fazowy ze złej strony

LDol

Trudno mi sobie taką sytuację wyobrazić w rzeczywistości, ale życie jest pełne niespodzianek. Oto podpinam zasilający przewód fazowy po drugiej stronie wyłącznika w stosunku do przewodu neutralnego. Jaki będzie tego skutek?

Obserwacje i wnioski

Sytuacja podobna do poprzedniego testu z tą różnicą, że załączenie urządzenia z dowolnego obwodu podpiętego do tego RCD, spowoduje wyzwolenie wyłącznika różnicowoprądowego. Przewodem neutralnym będzie płynął prąd w niewłaściwym kierunku w stosunku do prądu w przewodzie fazowym.

Zakładając, że urządzenie pobiera 2A prądu:

  • Gdy układ jest podpięty poprawnie, w przewodzie fazowym płynie prąd o natężeniu 2A, w przewodzie neutralnym prąd o takim samym natężeniu ale w przeciwnym kierunku czyli -2A. Ich suma wynosi 0A czyli wszystko się zgadza.
  • Gdy układ jest podpięty jak w przykładzie powyżej kierunek prądów w przewodzie fazowym i neutralnym jest identyczny czyli 2A + 2A = 4A. A tej zniewagi RCD już nie przepuści. 🙂

Ach i ciekawa sprawa. Przycisk “Test” przy takim podłączeniu nie wyzwolił wyłącznika. Jasne, źle jest podpięte, ale skoro załączenie dowolnego urzadzenia powoduje rozłączenie obwodu, dlaczego nic się nie dzieje po wciśnięciu klawisza “T”?

PrzyciskTest_LDol

Po przeczytaniu powyższego schematu wszystko jest jasne prawda? 🙂

Czas pogłówkować

W ramach podsumowania zarówno tego wpisu jak i całej serii artykułów RCD, mam dla Ciebie kilka pytań sprawdzających. Być może zbyt łatwych, albo zbyt trudnych (albo w sam raz? 🙂 ), ale mam nadzieję, że pomogą Ci utrwalić wiedzę o wyłączniku różnicowoprądowym:

L_Zarowka_PE
  1. Podczas jednego z testów połączyłem przewód neutralny z ochronnym.
    Co się stanie jeśli zamiast przewodu neutralnego, z przewodem ochronnym połączyłbym przewód fazowy?
    Co jeśli zamiast kawałka drutu, podpiąłbym żarówkę jak na rysunku obok?
    Czy żarówka zaświeciłaby i jak zachowałby się wyłącznik różnicowoprądowy (lub nadprądowy)?
  2. Na początku artykułu wspomniałem o zmianie układu zasilania, z omawianego w poprzednich artykułach układu TN-S, na TN-C-S. Wstępnie uzasadniłem zmianę obecnością RCD w mieszkaniu. Dlaczego byłoby problemem, gdybym do rozdzielnicy testowej doprowadził przewód ochronny i podpiął go do listwy zaciskowej przewodów ochronnych?
  3. W ostatnim teście podpiąłem przewód fazowy od dołu wyłącznika RCD, co spowodowało jego niepoprawne działanie. Czy przycisk “Test” spowoduje wyzwolenie wyłącznika, gdy zasilający przewód fazowy podepnę od góry, natomiast zasilający przewód neutralny podepnę od dołu wyłącznika? Uzasadnij odpowiedź na przykładzie schematu funkcjonowania przycisku “Test”.
  4. Czy wyłącznik różnicowoprądowy będzie funkcjonował poprawnie, jeśli zarówno zasilający przewód fazowy jak i zasilający przewód neutralny podepnę od dołu wyłącznika? Podobnie jak w poprzednim pytaniu uzasadnij na podstawie schematu funkcjonowania przycisku “Test”.

Żebyśmy się dobrze zrozumieli, te pytania są dla Ciebie. To nie jest żaden konkurs. Postaraj się wyobrazić sobie co może się wydarzyć w ww. sytuacjach. Posiłkuj się do woli wszystkimi artykułami z tej czy innej strony, ale broń Boże nie wykonuj testów na żywo, żeby się dowiedzieć co się wydarzy.

Jeszcze jedno…

To jest ostatni artykuł na tym blogu w roku 2015.
A za tydzień rocznica powstania bloga! Hip hip, hurrra! 🙂

print

Dodaj komentarz

32 komentarzy do "Strażnik elektronów – rzecz o wyłączniku różnicowoprądowym cz.3"

Powiadom o
avatar
Sortuj wg:   najnowszy | najstarszy | oceniany
Irek
Gość

A jeszcze jedna sytuacja .PE1 uziemiamy i zdejmujemy mostek między N1 i PE1.
Co się stanie jak włączymy pralkę gdy nie będziemy posiadać N zasilającego?
Ale chyba TN-C nie można przerobić na TT?
Wybacz,że tak dopytuję.Nie jestem elektrykiem tyko samoukiem i jeszcze nie ogarniam tak tematu.
Np.wczoraj coś przeczytałem coś co mnie zaniepokoiło w rozwiązaniu mojej rozdzielni w domu jednorodzinnym.
Do rozdzielni dochodzi przewód 5x10mm2(rozdział PEN zrobiony w skrzynce ogrodzenia)
W rozdzielni w domu elektryk zastosował RCD które rozłącza obwody siłowe jak także jednofazowe.
Czy powinienem się obawiać o urządzenia jak jak się rozłączy N przed RCD?
Ponoć na gniazda jednofazowe idzie wtedy napięcie większe niż 230v,co może doprowadzić do zniszczenia elektroniki.
Czy jest sens zastosować dodatkowe RCD do obwodów jednofazowych?

Krzysztof
Gość

W sieci trójfazowej, gdzie także przyłączone są odbiorniki jednofazowe, przy tych drugich istnieje możliwość pojawienia się wyższego napięcia. Jest sens stosowanie dodatkowego RCD (dwutorowego) na obwody jednofazowe, ponieważ zwiększa to funkcjonalność instalacji.

Irek
Gość

Dziękuję Radek za podpowiedź.Czy dobrze rozumiem,że gdybym listwę PE1 uziemił to w przypadku przerwanego N przed rozdzielnią RCD by zadziałał przy włączonej pralce?
A co w sytuacji gdy RCD jest uszkodzone ? Napięcie jest na obudowie włączonej pralki my łapiemy za obudowę.
Czy w takiej sytuacji bezpiecznik F1 może być deską ratunku,czy raczej mogiła?

Irek
Gość

W poniższym schemacie zastanawia mnie jedna sytuacja:
https://elektrykadlakazdego.pl/wp-content/uploads/2015/12/Basic.png
Załóżmy,że przed rozdzielnią upali się przewód N.
Jak się zachowa RCD gdy włączymy pralkę?
Czy jest możliwość,że w tej sytuacji na obudowie pralki pojawi się pełne napięcie?

Piotr
Gość

Witam,panowie zastanawia mnie sytuacja kolegi Karola.Zdejmuje on napięcie z obwodu gniazd,(nie wazne ile gniazd)zasilanie jest jedno na te gniazda i zabezpieczone jest poprzez RCD.Wyłacznik nadmiarowy jest za RCD zatem potencjal konczy sie miedzy odplywem RCD a wejsciem do nadmiarowki.Jak powstaje roznica potencjalow jezeli jest jeden potencjal tylko poza odplywem nadmiarówki,mowiac prosto jest przerwany.mozemu uznac ze go niema a zostaje nam tylko PE oraz N.Różnica pomiedzy nimi nie bedzie monitorowana przez RCD z uwagi na to ze nie wpływa zaden prąd do RCD na podstawie ktorego prad powrotu mogla by roznicówa porownac do pradu wplywajacego bo nadmiarowka przerywa ten obwod,jezeli przez jakies urzadzenie np grzałke,obwod zostaje zamkniety to zostaje zamkniety i polaczony N z przerwanym L1 konczacym sie na odplywie nadmiaroki.zatem roznica nnie wystepuje,jedyny potencjal jaki widze to z innego obwodu badz innej listwy N byc moze zle podpiętej? Niewiem.Rozpisalem sie zaraz sam sie pogubie,moze wywala roznicowka inna niz ta ktora zabezpiecza wylaczony obwod o ktorym rozmawiamy.Panowie,gdzie wystepuje i skąd roznica potencjalu na przewodzie N oraz PE gdzie N nie bierze udziału w przesyle pradu powrotu do rcd gdyz niewie ilo go tam wpłynęło bo Nadmiarowka nie wpuszcza na obwod.co ją wyzwala,dlaczego zwarcie PE i N nieczynnego obwodu wyzwala???Ja czegos chyba nie rozumiem,Panowie wasze sugestie,pomóżcie.

Krzysztof
Gość

Jeżeli z pod RCD będzie, podłączony jeszcze jeden obwód z odbiornikiem, to z niego prąd wróci przewodem N, ale także PE, który zwarł Karol.

Piotr
Gość

Zgadza sie,założyłem ze jest tam tylko jeden obwód.

Karol
Gość

Witam. Dobry artykuł ale mam takie pytanie np. zakładam gniazdko w pokoju,wyłączam bezpiecznik tego obwodu. Ale zwieram ze sobą przewód N z PE i wyrzuca RCD. Dlaczego? skoro bezpiecznik wyłączony to nie ma napięcia to na przewodzie N nie ma różnicy potencjałów. ???????????

Krzysztof
Gość

Jeśli dobrze rozumiem, kolega pozbawił napięcia gniazdko, ale nie RCD?. Więc obwód zamyka się, przez pozostałe urządzenia (jedna z przyczyn).

irek
Gość

Dzisiaj ponownie połączyłem neutralny wychodzący z licznika z przewodem uziemiającym .
I miłe zaskoczenie .Nie ma problemu o którym pisałem wcześniej.Zarówno przycisk test,jak także połączenie przewodu niebieskiego z żółtozielonym(w gniazdku,czy też w rozdzielni) powoduje wyrzucenie RCD. Jak się później okazało podczas tych testów w innym pokoju był włączony elektryczny grzejnik.Może,to miało wpływ na poprawne zadziałanie RCD?
A może co innego,tego pewnie się nie dowiem.

Irek
Gość

Świetna strona,bardzo edukacyjna.Nie mogę jednak zrozumieć,dlaczego w moim przypadku RCD się zachowuje…ale do rzeczy.
Do licznika dochodzą dwa przewody.Dodatkowo wbiłem szpilki i doprowadziłem do rozdzielni przewód(linka 16mm2).
W rozdzielni uziemienie połączyłem z przewodem neutralnym wychodzącym z licznika,a następnie z punktu rozdziału poprowadziłem przewód do RCD.
Test RCD powoduje wyrzucenie różnicówki.
Natomiast połączenie przewodu niebieskiego i żółtozielonego nic takiego nie spowodował.

Natomiast,gdy punkt rozdziału przewodu neutralnego i uziemienia rozłączę,to wszystko działa. Zarówno przycisk test,jak także połączenie przewodu niebieskiego z żółtozielonym powoduje wyrzucenie RCD.

Dominik
Gość

A w przypadku gdy do jednej ròżnicòwki podłączone jest kilka obwodòw, oraz jeden z nich wyłączamy wyłącznikiem nadprądowym bo dokonujemy zmian (np. montaż gniazd), a reszta jest załączona, to zwarcie przewodu N z PE w obwodzie bez napięcia spowoduje zadziałanie RCD?

MarK
Gość

Tutaj widzę, że istotne jest by zrobić mostek (między N i PE w celu ulepszenia TNC na TNC-S) przed różnicówką a nie np. pod, bo wtedy “prąd ucieka boczkiem” jak wynika z w/przedstawionego eksperymentu…..

Daniel
Gość

Witam. Świetne artykuły, bardzo 🙂 Nurtuje mnie jednak jedna rzecz jeżeli posiadam zabezpieczenie przed licznikowe 25A bo moc przyłączeniowa to 5.5kW mojej instalacji to czy te zabezpieczenie posiada jakąś charakterystykę od A do D ? Chciałbym w swojej rozdzielnicy zastosować parę np. 3 RCD i każdy z nich zasilałby 3 x F B16A co daje maksymalny łączny prąd 48A to czy powinienem zastosować RCD 40A czy 25A jeżeli zabezpieczenie przedlicznikowe jest 25A ? Ciężko na pewno będzie doprowadzić urządzeniami domowymi przy normalnej pracy żeby pobierały 48A a nawet 25A jednocześnie. Czy w takim przypadku powinienem zwiększyć wartość zabezpieczenia przedlicznikowego ? Z góry bardzo dziękuje za odpowiedź. Pozdrawiam 🙂

Dominik
Gość

W gąszczu internetowych elektrochwastów, znalazłem tą oto piękna kwiecistą elektrorabatkę 🙂 Nareszcie coś jasno i konkretnie napisane, a do tego (co najważniejsze) podparte dowodami 🙂 Pozdrawiam Autora! Super strona!

Daniel
Gość

Świetna seria artykułów. Dziękuję.

PS W części drugiej wspomniałeś o zamieszczeniu w tej części “kilka słów nt. doboru wyłącznika (parametry i ilość) pod kątem praktycznym.”. Przydało by się te kilka słów więcej. Pozdrawiam.

Kamil kowalski
Gość

Mam pytanie do “Uzupełnienie czyli 2 x RCD” tu jest schemat podłączenia do sieci TN-S a
jak podłączysz RCD w instalacji TN-C gdzie przewód Neutralny “idzie” do RCD cztero torowej ( RCD trójfazowa wysokoko czuła) i to nie do listwy zaciskowej przewodu N tylko bezpośrednio do RCD ?.
W sieci TN-C RCD też działa bez problemów i “niepotrzebnych zadziałań”

Robert
Gość

Dołączam się do kolegi z życzeniami pozdrawiam Radku

Mateusz
Gość

Super. Dobrze by było jakby była jeszcze wzmianka o uziemieniu rozdziału PEN na PE i N. To też jest ważny szczegół.

Janusz
Gość

Z ogromną ciekawością zawsze czytam Pana wykłady i , czekam na następne .
Moja wiedza o elektryczności znacznie się powiększyła.Jestem za to Panu wdzięczny .
Życzę Panu w Nowym Roku dużo Szczęścia, Powodzenia i ciekawych pomysłów.
Pozdrawiam
Janusz Pniewski

Adam
Gość

Uwaga co do schematów tn-c-s. Przewód PEN najpierw podłączamy do listwy PE a dopiero później na listwę N. W myśl zasady najpierw chronimy. Ponadto punkt podziału powinien być uziemiony.

wpDiscuz